یعنی چه
گاپله در اصل یک اسم خاص جغرافیایی (اعلام) و شکل گویشی و محلی واژه «جاپلق» است. این واژه به دشت باستانی، وسیع و بسیار حاصلخیزی اشاره دارد که امروزه بخش عمدهای از آن در شهرستانهای ازنا و الیگودرز (استان لرستان) و بخشهایی از شازند و خمین (استان مرکزی) واقع شده است. در ریشهشناسی محلی، این نام را ترکیبی از «گَپ» (به معنی بزرگ) و «پِلَه» (به معنی دشت یا زمین) میدانند که در مجموع به معنای «دشت بزرگ» است.
تلفظ
این کلمه در گویش محلی و زبان فارسی به صورت گاپِلِه (Gāpleh) تلفظ میشود.
در جدول
در طراحان جدولهای کلمات متقاطع، برای راهنمای «دشت وسیعی در لرستان» یا «نام قدیم جاپلق»، کلمه ۵ حرفی «گاپله» یا «جاپلق» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
از آنجا که این واژه یک اسم خاص برای یک منطقه جغرافیایی در ایران است، در زبان انگلیسی ترجمه معنایی ندارد و به صورت آوانویسی (Gapleh یا Japlaq) نگارش میشود.
به فارسی
معادل رسمی و امروزی این واژه در زبان فارسی «جاپلق» یا «چاپلق» است که در کتابهای تاریخ و جغرافیا به همین صورت ثبت شده است.
نماد چیست
این واژه نماد رسمی یا دینی ندارد، اما در فرهنگ عامه و بومی منطقه، نمادی از دشتهای سرسبز، حاصلخیزی خاک (بهویژه در تولید حبوباتی مثل لوبیا) و استقامت ساکنان آن در طول تاریخ بهشمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل گاپله
واژه «گاپله» یک واژه معنایی مستقل یا اسم عام در زبان فارسی نیست، بلکه یک اسم خاص جغرافیایی (اعلام) است. این نام شکل بومی، گویشی و باستانی واژه «جاپلق» به شمار میرود و به دشت بسیار وسیع و حاصلخیزی در غرب ایران اشاره دارد که میان استانهای لرستان و مرکزی (اطراف ازنا، الیگودرز، شازند و خمین) گسترده شده است.
بر اساس مستندات تاریخی، این منطقه قدمت بسیار بالایی دارد و حتی نام آن در کتیبههای باستانی آشوری نیز ذکر شده است. در زبان عربی به دلیل نبودِ حروف «گ» و «پ»، این کلمه به صورت «جاپلق» یا «جابلق» معرب شده و در کتابهای جغرافیا و لغتنامههای معتبری نظیر دهخدا ثبت گردیده است.
بنابراین، اگر در جدول یا واژهنامهها با این لفظ مواجه شدید، به یاد داشته باشید که مقصود همان منطقه جغرافیایی کهن، دشت بزرگ کشاورزی و هویت بومی مردمان آن دیار است و ریشه در تاریخ و زبان مادی و ایران باستان دارد.