یعنی چه
این عبارت یک اسم خاص (علم) متعلق به یکی از صوفیان بزرگ به نام حمّاد (یا عباد) بن عبدالله است. ترکیبی از ابوالخیر (پدر نیکی)، اقطع (دستبریده) و تیناتی (منسوب به دهکده تینات در شام) که به دلیل قطع شدن دستش به این لقب معروف شد و در تذکرةالاولیاء و مثنوی از او یاد شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این نام به صورت «اَبُلْ خَیْرِ اَقْطَعِ تِیناتِی» (Abol-khayr-e Aqta'-e Tinati) است.
در جدول
این عبارت در جدولهای متقاطع به عنوان پاسخ برای پرسشهایی نظیر «صوفی یکدست سده چهارم» یا «عارف زنبیلباف زمانه خود» کاربرد دارد و دقیقاً ۱۸ حرف دارد.
به عربی
نام این عارف در متون و منابع اصیل عربی صوفیه به صورت «أبو الخير الأقطع التيناتي» نگاشته میشود.
به فارسی
برگردان یا توصیف فارسی این نام ترکیبی، «ابوالخیر، پیرِ دستبریدهٔ تیناتی» است که اشاره به هویت و اقلیم زندگی او دارد.
در قرآن
ترکیب کامل این اسم خاص در قرآن کریم وجود ندارد؛ اما ریشههای لغوی آن مانند «خیر» (نیکی) و «قطع» (بریدن، مانند یقطعون) بارها در آیات مختلف قرآن به کار رفتهاند.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی، به ویژه در مثنوی معنوی مولانا، شخصیت او نماد بارز توکل مطلق به خداوند، تسلیم و رضا در برابر سختیها و بلایا، و پایبندی به عهد و پیمان الهی با وجود معلولیت جسمی است.
جمعبندی و توضیح کامل ابوالخیر اقطع تیناتی
ابوالخیر اقطع تیناتی (درگذشته ۳۴۳ ق) یکی از صوفیان و زاهدان برجسته سده چهارم هجری قمری است که نام اصلیاش حمّاد بن عبدالله بود. وی به دلیل متهم شدن اشتباهی یا بیماری، دست خود را از دست داد و به همین جهت لقب «اقطع» (دستبریده) گرفت. او اهل دهکده تینات در منطقه شام بود و با وجود داشتن یک دست، از طریق زنبیلبافی و کسب حلال امرار معاش میکرد.
داستان زندگی و احوالات عرفانی او در کتابهای معتبری مانند «تذکرةالاولیاء» عطار نیشابوری و «مثنوی معنوی» مولانا جلالالدین بلخی بازگو شده است. در فرهنگ عرفانی و ادبی ما، سرگذشت او مایه الهام و الگویی عالی برای رضا به قضای الهی و توکل به شمار میرود که املای کامل آن در مسابقات شرح کلمات و جدول، ۱۸ حرف را به خود اختصاص میدهد.