یعنی چه
عبارت «گور سیبویه» به معنای مزار یا آرامگاه ابوبشر عمرو بن عثمان بن قنبر، معروف به سیبویه است. او دانشمند، زبانشناس و نحوی برجسته ایرانی در قرن دوم هجری بود که برای نخستین بار قواعد صرف و نحو زبان عربی را در کتابی به نام «الکتاب» تدوین کرد. این عبارت یک ترکیب اضافی ساده (گورِ سیبویه) است و به مکان تاریخی مدفن او اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت «گور» (goor) به همراه کسره اضافه و سپس «سیبویه» است. واژه سیبویه در زبان فارسی به صورت (sībūyeh) یا بر اساس تلفظ عربی کلاسیک آن به صورت (sībawayh) خوانده میشود که ترکیبی از «سیب» و پسوند «ـویه» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این مکان تاریخی از ترکیبات مربوط به مقبره (Tomb) یا مزار (Grave) به همراه نام این دانشمند استفاده میشود.
به عربی
در زبان و ادبیات عرب، از این مکان با عنوان قبر یا ضریح این زبانشناس بزرگ یاد میشود.
به فارسی
معادلهای روان و رسمی این عبارت در زبان فارسی معاصر شامل آرامگاه سیبویه، مزار سیبویه، تربت سیبویه و بقعه سیبویه است که به جای واژه کهن «گور» از واژگانی با بار معنایی محترمانهتر استفاده میشود.
در قرآن
عبارت «گور سیبویه» یک نام خاص مکان و مربوط به شخصیتی تاریخی در قرن دوم هجری است، بنابراین هیچگونه کاربرد یا پیشینهای در متن قرآن کریم ندارد؛ هرچند واژه قبر و قبور به صورت کلی در قرآن به کار رفتهاند.
نماد چیست
این مکان تاریخی نماد شکوه علمی منطقه فارس و شهر شیراز در سدههای نخستین اسلامی است. همچنین به عنوان نمادی از نقش حیاتی و بیبدیل دانشمندان ایرانی در نظاممند کردن و تدوین قواعد زبان عربی شناخته میشود. علاوه بر این، سنگ سیاه روی این گور در شیراز، وجه تسمیه و نماد محله قدیمی «سنگ سیاه» است.
جمعبندی و توضیح کامل گور سیبویه
«گور سیبویه» اشاره به آرامگاه و مزار ابوبشر عمرو بن عثمان بن قنبر، معروف به سیبویه، دانشمند و نحوی نامدار ایرانی قرن دوم هجری دارد. سیبویه با نگارش کتاب ارزشمند «الکتاب»، پایهگذار و پدر علم نحو زبان عربی شناخته میشود. واژه «گور» در این ترکیب به معنای قبر و مزار است و «سیبویه» نامی ایرانی بازمانده از ساختار نامگذاری پیش از اسلام (مرکب از سیب + پسوند ویه) است.
درباره محل دقیق این آرامگاه میان مورخان اختلافنظر وجود دارد؛ دو مکان مشهور به عنوان مدفن او شناخته میشود که یکی در محله قدیمی «سنگ سیاه» در شیراز واقع شده و دیگری در بندر تاریخی «سیراف» در استان بوشهر قرار دارد. نام محله سنگ سیاه شیراز به دلیل وجود سنگ پایهای سیاهرنگ بر روی همین مزار تکوین یافته است.
این عبارت در اصطلاح جدول و لغتنامه، یک ترکیب اسمی ۹ حرفی است که ارزش نمادین بالایی در تاریخ علم و ادبیات ایران دارد و نشاندهنده خدمات بزرگ ایرانیان به فرهنگ و علوم اسلامی و زبانشناسی کلاسیک است.