یعنی چه
ترکیب «بوق و منتشاء» در اصل به ابزارهای درویشان و قلندران اشاره دارد. بوق همان شیپور یا ساز بادی برای تولید صدای بلند و اعلام حضور در محلهها بوده و منتشاء به معنی عصا یا چوبدستی ستبر و پر از گره است. امروزه این عبارت مجازاً و کنایهوار به معنی ساز و برگ، ابزار تظاهر، یا هیاهو و سر و صدای بیجا (طبل توخالی بودن) به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «بوق (būq) و (o) مِنتَشاء (mentašā)» است. واژه منتشاء در اصل هم با همزه پایانی و هم به صورت مقصور (منتشا) در متون ادبی تلفظ و نگارش شده است.
در جدول
در کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «ابزار درویشان دورهگرد» یا «ساز و برگ قدیمی»، عبارت ۱۰ حرفی «بوق و منتشاء» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
برای برگردان این اصطلاح فرهنگی و سنتی، معادل لغوی آن به صورت شاخ/شیپور و عصای ناهموار و معادل اصطلاحی آن به ساز و برگ مخصوص درویشان اشاره دارد.
به فارسی
معادلهای فارسی و واژگان مترادف این ترکیب شامل ابزار درویشی، آلات اعلان قدیمی، کرنا و عصا، وسایل قلندری و مخرقه و اسباب ظاهر هستند.
در قرآن
عبارت «بوق و منتشاء» یک اصطلاح کاملاً عرفی، فارسی و صوفیانه است و در متن قرآن نیامده است. هرچند واژه «صور» در قرآن به معنی بوق قیامت استفاده شده، اما این ترکیب خاص قرآنی نیست.
نماد چیست
در سنتهای قدیم و عرفان، «بوق» نماد اعلان، هشدار، بیدارباش و قید تعلقات دنیا را زدن است؛ در حالی که «منتشاء» یا همان عصای گرهدار نماد پایداری در سفر سلوک، تکیهگاه تنهایی و نشانهای از سختیها و ناهمواریهای دنیای مادی به شمار میرود. ترکیب این دو نمادِ اعلام حضور درویش و دعوت معنوی است.
جمعبندی و توضیح کامل بوق و منتشاء
اصطلاح «بوق و منتشاء» ریشه در فرهنگ درویشی و قلندری ایران زمین دارد. در گذشته، درویشان دورهگرد هنگام ورود به محلهها یا تکایا، با نواختن بوق (که از شاخ حیوانات یا فلز ساخته میشد) ورود خود را اعلام میکردند و با در دست داشتن منتشاء (عصای ستبر و گرهدار که نامش از شهر منتشا در آسیای صغیر گرفته شده) سختیهای مسیر سلوک را بازگو میکردند.
این عبارت امروزه کاربرد عینی و فیزیکی خود را از دست داده و بیشتر در ادبیات سنتی، متون صوفیانه و البته به عنوان کنایه در زبان فارسی به کار میرود. وقتی امروزه از بوق و منتشاء کسی صحبت میشود، اغلب به معنای مجاز آن یعنی هیاهوی بیجا، طبل توخالی بودن و یا داشتن ساز و برگ و ادعاهای ظاهری فراوان اشاره دارد.