یعنی چه
عبارت «گران گوش شدن» به معنای کاهش قدرت شنوایی، سنگین شدن گوش یا ابتلا به کمشنوایی و کری است. در ادبیات فارسی، این اصطلاح علاوه بر معنای پزشکی و جسمی، به عنوان کنایه و استعاره برای نشنیدن مصلحتی، بیاعتنایی به پند و اندرز دیگران یا بسته شدن ادراک معنوی و اخلاقی در برابر حقایق نیز به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب فعلی به صورت «گِرانْگوشْ شُدَن» (gerān-gūš šodan) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه «گران گوش شدن» دقیقاً دارای ۱۰ حرف است و به عنوان پاسخ برای راهنماهایی نظیر سنگینگوش شدن یا کر شدن کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان این مفهوم از اصطلاحات مربوط به کاهش یا فقدان شنوایی استفاده میشود.
به عربی
در متون قدیم و زبان عربی، واژه «وَقْر» دقیقاً به معنای گرانی و سنگینی در گوش است که مانع شنیدن میشود.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و اخلاقی فارسی، گران گوش شدن نمادی از مصلحت در خاموشی، نشنیدن سخنان باطل و غیبت، و بیتوجهی به امور مادی است. حکیم نظامی گنجوی در این باره میسراید: «بد مشنو وقت گرانگوشی است / زشت مگو نوبت خاموشی است» که به زیبایی کاربرد استعاری آن را نشان میدهد.
جمعبندی و توضیح کامل گران گوش شدن
اصطلاح «گران گوش شدن» یک ترکیب فعلی اصیل فارسی است که از دو واژه «گران» (در معنای کهن آن یعنی سنگین و ثقیل) و «گوش» به همراه مصدر رابط «شدن» تشکیل شده است. این عبارت در لغت به معنای افت کیفیت شنوایی، سنگین شدن گوش و ابتلا به کمشنوایی یا ناشنوایی است و معادلهای دقیقی مانند «وقر» و «صمم» در زبان عربی دارد.
اگرچه خود این ترکیب فارسی در متن قرآن کریم نیامده، اما معادل عربی آن یعنی «وَقْر» در آیات متعددی (مانند آیه ۲۵ سوره انعام) به کار رفته که اشاره به سنگینی گوش دل و نشنیدن حقیقت دارد. در ادبیات فارسی نیز شاعران بزرگ از این تعبیر برای نشان دادن بیاعتنایی عمدی به سخنان بیهوده یا پندناپذیری استفاده کردهاند.