یعنی چه
این واژه صفت مرکب محترمانهای است که برای توصیف افراد، کتابها یا مفاهیمی به کار میرود که از نظر جایگاه، معنویت، شکوه و اقتدار در بالاترین مرتبه قرار دارند؛ مانند پیامبر عظیمالشان یا قرآن عظیمالشان.
مترادف
واژههایی چون جلیلالقدر، والامقام و معظم نزدیکترین همپوشانی معنایی را با این صفت دارند.
تلفظ
تلفظ این ترکیب با ضمهٔ روی مِیم (عظیمُ) و تشدید روی شین (الشّأن) به صورت ادغامشده در زبان فارسی رایج است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژهٔ ۹ حرفی «عظیم الشان» یا معادلهای آن به عنوان پاسخ صفتهای بزرگی و شکوه کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای انتقال دقیق این مفهوم در زبان انگلیسی، بسته به متن میتوان از واژگانی که به شکوه و جایگاه بالا اشاره دارند استفاده کرد.
به عربی
این عبارت خود یک ساختار مضاف و مضافالیه عربی (همراه با ال تعریف) است که در متون عربی نیز با همین ساختار یا معادلهای همارز به کار میرود.
به فارسی
سرهنویسان و متمایلان به زبان فارسی اصیل، به جای این ترکیب تنویندار یا عربی، از صفتهایی مانند والامقام، بزرگمنزلت یا شکوهمند بهره میبرند.
در قرآن
در متن قرآن کریم این دو کلمه در کنار هم به عنوان یک صفت واحد استفاده نشدهاند؛ اما کلمه «عظیم» به عنوان یکی از اسما الهی و همچنین در توصیف عرش، فضل خداوند و خلق پیامبر بارها ذکر شده است. مفهوم این عبارت کاملاً با آموزههای قرآنی تکریم و تعظیم همخوانی دارد.
جمعبندی و توضیح کامل عظیم الشان
واژه «عظیمالشأن» یک صفت مرکب محترمانه و رسمی در زبان فارسی است که اجزای آن از زبان عربی وام گرفته شدهاند. این واژه از دو بخش «عظیم» به معنای بزرگ و باابهت (از ریشه ع-ظ-م) و «الشأن» به معنای مقام و مرتبه تشکیل شده و در مجموع به معنای فرد یا پدیدهای است که دارای منزلت و جایگاهی بسیار والا و باشکوه است.
این عبارت در ادبیات رسمی، مذهبی و سیاسی کاربرد گستردهای دارد و معمولاً برای تکریم پادشاهان، بزرگان دین، شخصیتهای برجسته تاریخی و همچنین کتابهای آسمانی مانند قرآن کریم استفاده میشود. بار معنایی آن کاملاً مثبت، فاخر و همراه با وقار و اصالت است و در شعر و نثر فارسی نمادی از استواری، نورانیت و برتری مرتبه به شمار میرود.
اگرچه خود این ترکیب به صورت یک عبارت ثابت در متن قرآن مجید نیامده است، اما مفاهیم و واژگان سازنده آن به صورت جداگانه بارها برای توصیف جلال الهی و مقامات والای معنوی به کار رفتهاند. معادلهای بینالمللی آن در زبانهایی مانند انگلیسی و ترکی نیز همگی بر مفاهیمی چون شکوه، ابهت و برتری مقام دلالت دارند.