یعنی چه
در باورهای عامیانه و خرافات قدیمی، طلسم شمامه و دمامه به صفحهای پولادین و نقشدار اطلاق میشد که بر یک روی آن تصویر مردی (دمامه) و روی دیگر آن تصویر زنی (شمامه) حک شده بود. عوام معتقد بودند شستن این لوح در ساعتی خوشیمن و بهکارگیری آب آن، باعث جلب محبت خلایق و تسخیر قلوب میشود. واژه شمامه به معنی چیز خوشبو و دمامه به معنی طبل کوچک یا زنی زشتروی است که در کنار هم تضادی ساختاری را شکل میدهند.
تلفظ
این عبارت به صورت «طِلَسمِ شَمّامِه (با تشدید م اول) وَ دَمامِه» تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً «طلسم شمامه و دمامه» است که ۱۵ حرف دارد و به عنوان لوح قدیمی مهر و محبت یا جادوگری عامیانه شناخته میشود.
به انگلیسی
از آنجا که این عبارت یک مفهوم بومی در فرهنگ عامه و خرافات ایران است، معادل دقیق یککلمهای در انگلیسی ندارد و به صورت عبارات توصیفی مربوط به طلسمهای عشق و جذب (Love and attraction amulet) بیان میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی و واژگان جایگزین این مفهوم در متون قدیمی شامل حرز مهر و محبت، لوح زن و مرد، طلسم تسخیر قلوب، افسون، جادو و تعویذ است.
در قرآن
عبارت «طلسم شمامه و دمامه» به هیچ وجه در قرآن کریم ذکر نشده است. در قرآن موضوعات مربوط به جادو صرفاً با واژههای کلی مانند «سِحر» و «ساحر» مطرح شده و این نام خاص ریشه در فرهنگ عامیانه، علوم غریبه و داستانهای پهلوانی قدیمی دارد.
جمعبندی و توضیح کامل طلسم شمامه و دمامه
«طلسم شمامه و دمامه» یکی از نمونههای معروف خرافات و باورهای عامیانه در تاریخ علوم غریبه ایران است. این طلسم به صورت یک لوح فلزی دوطرفه ساخته میشد که در یک سوی آن نقش زن (شمامه، به معنی خوشبو) و در سوی دیگر نقش مرد (دمامه، به معنی طبل یا زشتروی) حک میشد. تقابل این دو واژه تداعیکننده پیوند میان دو نیروی متضاد و زوجیت بود که عوام از آن برای جلب مهر، محبت و تسخیر قلب فرد مورد نظر خود استفاده میکردند.
علاوه بر کاربرد خرافی در جادوگری قدیم، شمامه و دمامه نام دو شخصیت جادوگر و عیار در داستانهای عامیانه پهلوانی مانند قصه «بدیعالملک و بدیعالجمال» نیز بودهاند. این عبارت امروزه هیچگونه جایگاه علمی یا دینی ندارد و صرفاً به عنوان بخشی از تاریخچه باورهای عامیانه و ادبیات داستانی کهن ایران بررسی میشود.