یعنی چه
خوار شمردن به معنای پست، بیاعتبار، یا ناچیز دانستن شخص یا چیزی است؛ به طوری که فرد با نگاهی آمیخته به تکبر یا بیارزشی به آن بنگرد و قدر و منزلتش را نادیده بگیرد.
مترادف
این واژهها و عبارات همگی بر رفتار یا دیدگاهی دلالت دارند که در آن ارزش و جایگاه فرد یا موضوعی به شدت پایین آورده میشود.
تلفظ
تلفظ این ترکیب فعلی به صورت [خوار شُ مُ دَ] (xār šomordan) است. حرف «و» در کلمه خوار خوانده نمیشود (واو معدوله).
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «خوار شمردن»، خود این عبارت ۹ حرفی یا کلماتی نظیر تحقیر، اهانت و استصغار قرار میگیرند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی افعال فوق دقیقاً مفهوم پایین آوردن ارزش کسی یا نگاه متکبرانه به دیگران را منتقل میکنند.
به عربی
در متون عربی و اسلامی، این واژگان برای بیان مفهوم نادیده گرفتن کرامت انسانها یا حقایق به کار میروند.
به فارسی
برگردان و هممعنیهای سره و خالص فارسی این عبارت شامل کلماتی چون «کوچک پنداشتن»، «ناچیز گرفتن»، «زبون داشتن» و «خوار داشتن» است که از ترکیب صفتهای اصیل فارسی با افعال ربطی ساخته شدهاند.
نماد چیست
در ادبیات اخلاقی و عرفانی، خوار شمردن نماد بارز کبر، غرورِ نفس و برتریجویی بیجا است. در رفتارهای اجتماعی، نشانههای بصری مانند رو برگرداندن، نگاهِ زیرچشمی یا پوزخند زدن کنایه از این حالت نفسانی و نمادِ عملی آن به شمار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل خوار شمردن
عبارت «خوار شمردن» یک ترکیب فعلی اصیل در زبان فارسی است که از صفت «خوار» (به معنی پست و بیارزش در پارسی میانه) و فعل «شمردن» (به معنی حساب کردن و پنداشتن) تشکیل شده است. این اصطلاح دقیقاً به معنای آن است که کسی یا چیزی را در شمار پدیدههای بیارزش و ناچیز قرار دهیم. این رفتار ریشه در ذهنیت متکبرانه دارد و نقطه مقابل مفاهیمی چون بزرگداشت، ارج نهادن و گرامی داشتن است.
در حوزههای اخلاقی، دینی و عرفانی، خوار شمردن دیگران یا مواهب الهی به شدت نکوهش شده است. اگرچه خود این ترکیب فارسی در متن قرآن کریم وجود ندارد، اما مفاهیم همپوشان آن مانند «استهزاء»، «سخریه» و «لمز» که به مسخره کردن و عیبجویی تحقیرآمیز اشاره دارند، بارها مطرح شده و به عنوان رفتاری که کرامت انسانی را مخدوش میکند، ممنوع اعلام شدهاند.
از نظر کاربرد زبانی، این کلمه در ساخت جدولها و حل معماها بسامد بالایی دارد و معادلهای دقیقی در زبانهای انگلیسی (مانند Despise) و عربی (مانند احتقار) دارد که ابعاد گوناگون این کنش روانی و رفتاری را تبیین میکنند.