یعنی چه
این کلمه در اصل و از نظر لغوی به معنای «آستانه یا پیشگاه بلندمرتبه» است که مجازاً برای تجلیل و احترام به مخاطب در روابط اداری، دیوانی و رسمی به کار میرود.
مترادف
واژههایی چون «حضرتعالی» و «سرکار» نزدیکترین معادلهای رسمی آن هستند.
تلفظ
تلفظ این واژه با فتحة جیم و نون و سکون ب به صورت ترکیب با واژه بعدی [janābe-ālī] صورت میگیرد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای پرسشهایی با مضمون «لفظ احترامآمیز خطاب به مخاطب» یا «شما با احترام» با تعداد ۸ حرف تقاضا میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی معادل مستقیم و اداری آن در سطوح بالای سیاسی Your Excellency است، اما در گفتگوهای محترمانه روزمره از ضمیر You با لحن رسمی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی بسته به جایگاه رسمی شخص، از واژههایی مانند حضرتکم یا جنابکم برای ادای این مفهوم استفاده میشود.
به فارسی
برگردان خالص فارسی این واژه همان ضمیر «شما» یا «بزرگوارتان» است که برای تکریم مخاطب ادا میشود و در برابر کلماتی چون «اینجانب» یا «بنده» قرار میگیرد.
نماد چیست
این کلمه نمادی از ارتباطات دیوانی، رسمی و غیرصمیمی میان گوینده و مخاطب است که نشاندهنده حفظ حدود و جایگاه اجتماعی طرفین در مکاتبات و گفتگوهاست.
جمعبندی و توضیح کامل جنابعالی
واژهٔ «جنابعالی» یک اسم مرکب اتباعی و اصطلاحی پرکاربرد در زبان فارسی است که از ترکیب دو واژهٔ عربی «جناب» (به معنی آستانه و پیشگاه) و «عالی» (به معنی بلندمرتبه) پدید آمده است. این کلمه مجازاً برای احترام فراوان به مخاطب، جایگزین ضمیر «شما» میشود و در لغتنامههای معتبری چون دهخدا، معین و عمید به عنوان یک لقب تعارفی و تکریمی ثبت شده است.
از نظر نگارشی، طبق دستور خط فرهنگستان زبان و ادب فارسی، بهتر است این کلمه به صورت جدا و با نیمفاصله یعنی «جنابعالی» نوشته شود. اگرچه این واژه ریشهای عربی دارد، اما خود این ترکیب به صورت یکجا در متون قرآنی نیامده است و صرفاً بخش دوم آن (عالی) در آیات به چشم میخورد.
شایان ذکر است که در سنت اصیل زبانی، لقب «جنابعالی» بیشتر برای آقایان به کار میرفته و برای بانوان از عبارت «سرکارِ عالی» استفاده میشده است؛ با این حال، امروزه در بسیاری از مکاتبات اداری و سازمانی به صورت مشترک و بدون تفکیک جنسیتی برای خطاب محترمانه مورد استفاده قرار میگیرد.