یعنی چه
واپسرانده در لغت به معنای طردشده، بازگردانده شده و پسزده شده است. این واژه در اصطلاح تخصصی روانشناسی و روانکاوی، ترجمهٔ دقیق واژه Repressed است و به افکار، امیال، یا خاطرات ناخوشایندی اطلاق میشود که توسط مکانیزمهای دفاعی ذهن به بخش ناخودآگاه فرستاده شده و در آنجا سرکوب شدهاند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «واپَسرانده» [vāpas rānde] است که از دو جزء «واپس» (به معنی عقب و بازپس) و «رانده» (صفت مفعولی از مصدر راندن) تشکیل میشود.
در جدول
پاسخ معمول در جدول برای این مفهوم واژه «واپس رانده» با ۹ حرف است. همچنین بسته به طراح جدول، کلماتی مثل مطرود یا سرکوبشده نیز استفاده میشوند.
به انگلیسی
در متون تخصصی روانکاوی فروید، معادل دقیق آن واژه Repressed است و در متون عمومی برای اشاره به عقب راندن فیزیکی از Driven back استفاده میشود.
به عربی
برای مفاهیم روانشناختی و سرکوب درون ذهنی از واژه مَکبوت و برای راندن فیزیکی یا اجتماعی از واژه مَطرود استفاده میگردد.
به فارسی
برابرهای اصیل و رایج فارسی این واژه شامل سرکوبشده، طردشده، پسزده، مهارشده و سرکوفته هستند که در شرایط مختلف زبانی جایگزین آن میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل واپس رانده
واژه «واپسرانده» یک صفت مفعولی مرکب اصیل در زبان فارسی است که از ترکیب دو واژه پهلوی «واپس» (به معنی عقب) و «رانده» (از مصدر راندن) ساخته شده است. این کلمه در ادبیات عمومی به هر چیزی اشاره دارد که به زور به عقب رانده شده یا از جمع طرد شده باشد.
در حوزه روانشناسی و روانکاوی مدرن، این واژه اهمیت بسیار بالایی دارد و به عنوان ترجمه رسمی اصطلاح Repressed فروید به کار میرود. در این بستر، واپسرانده اشاره به تمام امیال، تکانهها، خاطرات تلخ و افکاری دارد که آگاهی ما توان تحمل آنها را نداشته و به کمک مکانیزمهای دفاعی ذهن به قعر ناخودآگاه فرستاده شدهاند؛ پدیدهای که در روانشناسی اغلب به بخش زیرین یک کوه یخ تشبیه میشود.