یعنی چه
ابن جُریج یک اسم خاص (علم) تاریخی و لقبِ «ابوخالد عبدالملک بن عبدالعزیز بن جریج» است که در بین سالهای ۸۰ تا ۱۵۰ هجری قمری میزیست. او از بزرگترین فقیهان، محدثان و مفسران مکه در دوران تابعین و تبعتابعین به شمار میرود و در تاریخ اسلام به عنوان نخستین کسی که حدیث را در مکه به صورت منظم تدوین و کتابت کرد، شناخته میشود.
تلفظ
این عبارت از دو بخش «ابن» (به کسر الف و سکون ب) و «جُریج» (به ضم جیم، فتح راء، سکون یاء و سکون جیم پایانی) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به سؤالاتی نظیر «نخستین تدوینکننده حدیث در مکه» یا «فقیه و محدث مکه در قرن دوم هجری»، نام «ابن جریج» با ۷ حرف قرار میگیرد. همچنین القاب او مانند «فقیه الحرم» نیز ممکن است مد نظر باشد.
به انگلیسی
در منابع و دانشنامههای انگلیسیزبان، نام این شخصیت تاریخی به صورت Ibn Jurayj یا شکل کامل آن یعنی Abd al-Malik ibn Abd al-Aziz ibn Jurayj نگاشته میشود.
به فارسی
ترجمه تحتاللفظی این ترکیب عربی در زبان فارسی «فرزند جُریج» است. واژهٔ «جُریج» (نام پدربزرگ او) در واقع شکل عربیشده یا معرّب نام یونانی/رومی «گرگوریوس» (Gregory) است، زیرا اصالت پدربزرگ وی به روم بازمیگشت.
نماد چیست
ابن جریج در تاریخنگاری اسلامی و علوم حدیث، نماد و شاخصِ «آغاز کتابت و تدوین کلاسهٔ احادیث» در منطقه مکه محسوب میشود. او از پیشگامانی است که ساختار شفاهی احادیث را به متون مکتوب و منظم تبدیل کردند.
جمعبندی و توضیح کامل ابن جریج
ابن جُریج (۸۰ - ۱۵۰ هجری قمری) یکی از ارکان علمی جهان اسلام در صدر اسلام و دوران تابعین است. نام کامل او ابوخالد عبدالملک بن عبدالعزیز بوده و به دلیل اصالت رومی پدربزرگش، نام او به صورت معرّبِ «جُریج» (از ریشه گرگوریوس) درآمده است. او در تاریخ مکه جایگاه ویژهای دارد و به عنوان «فقیه الحرم» شناخته میشود.
شهرت اصلی ابن جریج در علم حدیث و تفسیر است؛ وی نخستین کسی بود که در مکه دست به تدوین و مکتوب کردن احادیث زد. روایات تفسیری فراوانی از او در منابع کهن مانند تفسیر طبری نقل شده است که نشاندهنده دانش وسیع او در فهم آیات قرآن است.
باید توجه داشت که «ابن جریج» یک اسم خاص تاریخی برای این دانشمند است و نباید آن را با شخصیت «جُریج راهب» که در داستانها و روایات اسراییلیاتی و زهدگرایی مطرح است، اشتباه گرفت.