یعنی چه
قوصره واژهای کهن و عربیتبار (دخیل) است که در متون لغوی و ادبی قدیمی به معنای سبد، زنبیل یا ظرفی بافتهشده از نی یا برگ درخت خرما به کار میرفته که در آن خرما میریختند و حمل میکردند. این واژه جزو کلمات کلاسیک محسوب میشود و در زبان فارسی امروز کاربرد زنده ندارد.
تلفظ
این واژه در اصلِ زبان عربی و متون کهن به صورت قَوْصَرَة (با سکون واو و فتح صاد و راء) تلفظ میشود.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، به عنوان راهنما از عباراتی چون «سبد خرما»، «زنبیل بافته از برگ نخل» یا «ظرف حصیری خرما» استفاده میشود که پاسخ آن واژه ۵ حرفی «قوصره» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی عبارات توصیفی که به کاربرد این ظرف اشاره دارند برای ترجمه استفاده میشوند.
به عربی
واژه قوصره در زبان عربی دارای جمع مکسر «قواصر» است، هرچند زبانشناسان کهن آن را واژهای دخیل میدانند.
به فارسی
در زبان فارسی اصیل، واژههای «زنبیل»، «سبد» یا واژه بومی «تکل» (به معنی زنبیل خرما) نزدیکترین معادلها برای این کلمه به شمار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل قوصره
واژه «قوصره» یک واژه کهن و وامگرفته در زبان ادبی فارسی است که به ظرف، سبد یا زنبیل بافتهشده از نی یا برگهای درخت نخل اشاره دارد. این ظرف به طور ویژه برای بستهبندی، نگهداری و جابهجایی خرما در مناطق نخلخیزی چون جنوب ایران و کشورهای عربی استفاده میشده است. بررسیهای ریشهشناسی نشان میدهد که این کلمه اصالتاً عربی محض نیست و احتمالاً از زبان آرامی و در نهایت از واژه یونانی باستان به معنی ظروف شکمداده وارد زبانهای منطقه شده است.
در ادبیات کلاسیک و متون لغوی قدیمی، قوصره گاهی در قالب کنایه یا ضربالمثلها به کار رفته است؛ برای نمونه ضربالمثل قدیمی «خرما را حاجی خورد، قوصرهاش به شاه رسید» نشاندهنده کاربرد نمادین آن به عنوان پوسته یا ظرفی کمارزش در برابر محتوای ارزشمند درون آن (خرما) است. این کلمه در قرآن مجید نیامده و نباید با واژه «قسوره» به معنی شیر یا شکارچی اشتباه شود.