یعنی چه
حیلهگر به کسی گفته میشود که با نیرنگ، ترفند و روشهای پنهانی و غیرصادقانه دیگران را فریب میدهد. شیاد نیز در اصل به معنی کسی است که روی دیوار را گچ یا کاهگل میاندود تا عیب آن را بپوشاند، اما در اصطلاح به فرد فریبکار، کلاهبردار یا ریاکاری میگوینع که با ظاهرسازی، چربزبانی و دروغپردازی به دنبال کسب سود و فریب مردم است.
تلفظ
تلفظ واژهٔ اول به صورت حِیلِهگَر (ḥīle-gar) و واژهٔ دوم به صورت شَیّاد (šayyād) با تشدید روی حرف «ی» است.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، برای این مفهوم میتوانید از کلماتی چون مکار، فریبکار، دغلکار، حقهباز، کلاهبردار، مزور، سالوس یا شارلاتان استفاده کنید.
به انگلیسی
برای معادلسازی این واژه در زبان انگلیسی بسته به لحن متن میتوان از واژههای فوق استفاده کرد.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به فرد حیلهگر و شیاد از صفتهایی بر وزن مبالغه یا فاعل مانند محتال و مخادع استفاده میشود.
در قرآن
ترکیب دقیق «حیلهگر و شیاد» در متن قرآن کریم به صورت مستقیم نیامده است؛ اما ریشه و مفاهیم مرتبط با آن بارها به کار رفته است. برای نمونه کلمه «حِیلَة» در قرآن به معنی چاره و توانایی آمده (مانند آیه ۹۸ سوره نساء: لا یَسْتَطیعُونَ حیلَةً). همچنین رفتارهای حیلهگرانه و شیادانه با واژههایی نظیر «مَکْر» (وَمَکَرُوا مَکْراً)، «خُدْعه» (يُخَادِعُونَ اللَّهَ) و «کَیْد» مورد سرزنش قرار گرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل حیله گر و شیاد
عبارت «حیلهگر و شیاد» به افرادی اطلاق میشود که با سوءاستفاده از اعتماد دیگران، به کارگیری ترفندهای پنهانی، دروغگویی و ظاهرسازی به دنبال منافع شخصی خود هستند. واژه حیلهگر ترکیبی از «حیلة» عربی به معنای چاره و تدبیر پنهانی و پسوند فارسی «گر» است، در حالی که شیاد واژهای عربی است که در اصطلاح متون کهن پدید آمده و به مرور زمان معنای مکار و دغلباز به خود گرفته است.
در فرهنگ عامه و ادبیات فارسی، رفتارهای شیادانه همواره با نمادهایی چون روباه (روباهصفت)، شغال یا مار توصیف شدهاند تا فریبکاری پنهان آنها نمایان شود. این کلمات دارای بار معنایی منفی بوده و در جامعه برای توصیف افراد کلاهبردار و غیرقابل اعتماد به کار میروند.