یعنی چه
جناق یا جناغ در کالبدشناسی به استخوان باریک، پهن و خنجریشکلی گفته میشود که در جلوی قفسه سینه انسان قرار دارد و دندهها به آن متصل میشوند. همچنین به استخوان Vشکل یا ۷شکل جلوی سینه پرندگان نیز اطلاق میشود. در کاربردهای قدیمیتر، به بخشی از زین اسب و سهپایه قرارگیری کتاب نیز جناغ میگفتند.
تلفظ
این واژه در متون کهن و لغتنامههای معتبر با هر دو حرکهگذاری جُناق/جُناغ و جَناق/جَناغ ثبت شده است، اما امروزه تلفظ با ضمه (جُ) و فتحّه (جَ) هر دو رایج است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «استخوان سینه»، «قص» یا «جناغ سینه»، عبارت «جناق و جناغ» با ۹ حرف به عنوان پاسخ دقیق و کامل شناخته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای معادل پزشکی و آناتومیک آن از واژه Sternum و برای استخوان دوشاخه مرغ که در بازی کاربرد دارد از Wishbone استفاده میشود.
به فارسی
واژه جناغ یک لغت اصیل و کهن فارسی است. از مترادفهای فارسی و رایج آن میتوان به «استخوان سینه» و واژه وامگرفتهٔ «قص» (مورد استفاده در طب سنتی و عربی) اشاره کرد.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و سنتی ایران، جناغ نماد عهد، حافظه و هوشیاری است. این مفهوم از بازی سنتی «جناغ شکستن» میآید که در آن دو نفر پیمان میبندند و تعهد میکنند که هیچ چیز را بدون گفتن عبارت «یادم هست» از یکدیگر تحویل نگیرند.
جمعبندی و توضیح کامل جناق و جناغ
واژه «جناق» یا «جناغ» یک واژه کهن و اصیل در زبان فارسی است که در اصل به استخوان پهن و خنجریشکل جلوی قفسه سینه انسان (رابط میان دندهها) اشاره دارد. در متون قدیمی املای اصلی آن بیشتر به صورت جناغ بوده، اما به مرور زمان و به دلیل دگرگونیهای تلفظی، شکل املایی جناق نیز کاملاً رایج و پذیرفته شده است.
علاوه بر کاربرد کالبدشناسی در بدن انسان، این واژه به استخوان دوشاخه و Vشکل سینه پرندگان به ویژه مرغ نیز گفته میشود. این استخوان کوچک در فرهنگ عامه ایرانیان جایگاه ویژهای دارد و پایه و اساس یک سرگرمی و شرطبندی قدیمی به نام «جناغ شکستن» است که در آن دو طرف هوشیاری و حافظه یکدیگر را به چالش میکشند.
در دیگر بخشهای فرهنگ سنتی، از این واژه برای توصیف ساختارهای دوشاخه مانند در زینسازی اسب یا حتی الگوهای خاص در معماری و خیاطی (طرح جناغی) استفاده میشود که همگی نشاندهنده شکل هندسی خاص و زاویهدار این استخوان است.