یعنی چه
مشقت به وضعیت یا کاری اطلاق میشود که انجام آن انرژی، توان و صبر بسیار زیادی میطلبد و فرد را تحت فشار جسمی یا روحی شدید قرار میدهد. این واژه در ادبیات و عرف برای توصیف شرایط طاقتفرسا به کار میرود.
تلفظ
این واژه در زبان عربی به صورت مَشَقَّة (با تشدید روی حرف قاف) تلفظ میشود و در زبان فارسی معمولاً تاء تأنیث آن به تاء کشیده تبدیل شده و «مشقّت» خوانده و نوشته میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه مشقة یا مشقت به عنوان پاسخ برای طراحانی است که راهنمای سؤال آنها کلماتی مثل سختی، زحمت، عسرت یا مرارت باشد.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم مشقت در زبان انگلیسی، بسته به میزان شدت و سیاق متن، از واژگان فوق استفاده میشود.
به عربی
واژه مشقة خود اصالتاً عربی است و در این زبان با کلماتی همچون صعوبة و عناء همپوشانی معنایی بالایی دارد.
به فارسی
برابرهای اصیل و رایج این واژه در زبان فارسی کلماتی مانند سختی، دشواری، زحمت و رنج هستند که به خوبی مفهوم فشار کاری یا محیطی را منتقل میکنند.
در قرآن
اگرچه خود واژه «مشقة» به این صورت دقیق در متن قرآن نیامده، اما همریشههای آن مانند «بِشِقِّ الْأَنْفُسِ» (آیه ۷ سوره نحل) به معنای مشقت جانها و «الشُّقَّةُ» (آیه ۴۲ سوره توبه) به معنای مسافت سخت به کار رفتهاند. همچنین مفهوم رنج انسان در آیاتی مثل «لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي كَبَدٍ» کاملاً مشهود است. در فقه اسلامی نیز قاعده معروف «المشقة تجلب التیسیر» (سختی باعث آسانی تکالیف میشود) از همین اصول استخراج شده است.
جمعبندی و توضیح کامل مشقة
واژه مشقة (یا همان مشقت) از ریشه عربی «ش ق ق» به معنی شکافتن گرفته شده و در سیر معنایی خود به مفهوم سختی و فضایی طاقتفرسا تبدیل شده است که گویی توان انسان را میشکافد و او را به زحمت میاندازد. این کلمه در ادبیات فارسی، متون اخلاقی و مباحث فقهی کاربرد بسیار گستردهای دارد.
در اصطلاح فقهی و حقوقی، مشقت به آن دسته از دشواریهای غیرعادی گفته میشود که از حد تحمل متعارف بالاتر بوده و زمینهساز تسهیل احکام شرعی (مانند قصر شدن نماز در سفر یا جواز افطار روزه برای بیمار) میگردد. در ادبیات نیز معمولاً نمادی از سختیهای مسیر تکامل و آزمایشهای دنیوی انسان است.
به طور کلی، این واژه چه در بخش معادلهای خارجی نظیر Hardship و چه در کاربردهای جدولی و قرآنی، همواره تداعیکننده رنج، زحمت مفرط و موانع بزرگی است که عبور از آنها صبر و استقامت بالایی را میطلبد.