یعنی چه
این کلمه در منابع معتبر فارسی مدخل مستقل و معیاری ندارد و به احتمال بسیار زیاد صورت اشتباه یا غیراستاندارد واژه «فیالجمله» است که در متون ادبی و قدیمی به معنای خلاصه کلام، باری، یا نگاه کلی و غیرجزئی به یک موضوع به کار میرفته است.
تلفظ
اگر این واژه را همان شکل دگرگونشده یا خطای نوشتاری «فیالجمله» بدانیم، تلفظ صحیح و اصیل آن در زبان فارسی و عربی به صورت fey-jal-mah یا fey-jol-meh خوانده میشود.
در جدول
در طراحهای جدول، این کلمه دقیقاً ۵ حرف دارد. در صورتی که منظور طراح واژه هممعنی استاندارد آن باشد، گزینههایی چون فیالجمله یا بالجمله کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم کلی و اجمالی این واژه در زبان انگلیسی از عبارات قیدی که نشاندهنده خلاصه کردن یا کلیگویی هستند استفاده میشود.
به عربی
ریشه این اصطلاح کاملاً عربی بوده و ترکیب حرف عطف یا جر با کلمه جمله در متون فقهی، فلسفی و نحوی عرب عامیانه و فصیح کاربرد گستردهای دارد.
به فارسی
معادلهای اصیل و روان فارسی برای این ترکیب شامل واژههایی چون «رویهمرفته»، «در کل»، «سراپا» و «خلاصهوار» است که مفهوم جمعبندی را بدون نیاز به ساختار عربی ادا میکنند.
در قرآن
خود واژه «فجمله» یا «فیالجمله» به این صورت در متن قرآن کریم نیامده است. با این حال، کلمه «جُمْلَةً» به عنوان ریشه معنایی این لغت، یکبار در آیه ۳۲ سوره مبارکه فرقان (...جُمْلَةً وَاحِدَةً...) به معنی «یکباره و یکجا» به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل فجمله
واژه «فجمله» در فرهنگ لغتهای معتبر و مرجع زبان فارسی (مانند دهخدا، معین و عمید) به عنوان یک مدخل مستقل، اصیل و دارای هویت زبانی ثبت نشده است. با بررسی ساختاری و ریشهشناختی مشخص میشود که این عبارت به احتمال بسیار زیاد یک خطای نوشتاری، تایپی یا شکل شکستهای از ترکیب مشهور عربی «فیالجمله» است.
در صورتی که آن را همان فیالجمله در نظر بگیریم، بار معنایی آن کاملاً به سمت خلاصهگویی، نگاه کلی و اجمالی به یک موضوع، و جمعبندی سخن متمایل است که در متون کهن و ادبی فارسی کاربرد فراوانی داشته و دارد. از سوی دیگر، در طراحی جدول کلمات متقاطع، خود کلمه ۵ حرفی «فجمله» به عنوان یک پاسخ دقیق برای سوالات مرتبط با مفاهیم اجمالی مطرح میشود.