یعنی چه
«تال و مال شدن» یک ترکیب کنایی و اصطلاح محاورهای و ادبی در زبان فارسی است که به معنای آشفته شدن، زیر و زبر شدن، غارت شدن و از هم پاشیدن نظم یک مجموعه (مانند لشکر یا وسایل یک اتاق) به کار میرود. این واژه صورتی دیگر از ترکیب اتباعی «تار و مار شدن» است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت «تال وُ مال شُدَن» (tāl o māl šodan) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کنایه به صورت «تال و مال شدن» با ۱۰ حرف یا «تار و مار شدن» با ۱۱ حرف پذیرفته میشود.
به انگلیسی
برای انتقال این مفهوم در انگلیسی از افعال و صفاتی که به آشفتگی، بینظمی و پراکندگی اشاره دارند استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی از ریشههای شتت و فرق برای بیان پراکندگی و از واژههای بعثره و تشویش برای بیان بینظمی استفاده میشود.
در قرآن
اصطلاح «تال و مال شدن» یک ترکیب کنایی خاص زبان فارسی است و در متن قرآن وجود ندارد؛ اما از نظر معنایی با مفاهیمی چون «مُتَفَرِّقین» (پراکندگان) قرابت دارد.
نماد چیست
این عبارت در ادبیات نمادی از آشفتگی مطلق، از دست رفتن کنترل، فروپاشی سازماندهی و تداعیکننده تصویر «رمه بیچوپان» یا «سپاه شکستخورده و متواری» است.
جمعبندی و توضیح کامل تال و مال شدن
ترکیب کنایی «تال و مال شدن» در زبان فارسی نمایانگر اوج بینظمی، پراکندگی و از هم پاشیدگی است. این اصطلاح که به نوعی تخفیفیافته و دگرگونشدهی ترکیب اتباعی «تار و مار شدن» محسوب میشود، قدمت بالایی در زبان فارسی دری دارد؛ تا جایی که در شاهنامه فردوسی نیز برای توصیف آشفتگی مرزها یا رمهی بیچوپان به کار رفته است.
امروزه این واژه علاوه بر کاربردهای ادبی و کلاسیک، در گفتار محاورهای نیز برای توصیف فضاها، اشیاء یا اوضاعی که کاملاً درهمبرهم، نامنظم و پریشان شدهاند استفاده میشود و مرادفهای نزدیکی چون پخش و پلا شدن، متلاشی شدن و ترت و مرت شدن دارد.