یعنی چه
عبارت «سمی مهلک» یک ترکیب وصفی است که به هر نوع ماده، زهر یا توکسین بسیار خطرناک و مرگآور اشاره دارد. این ترکیب از دو واژه «سمی» (دارای زهر) و «مهلک» (نابودکننده و هلاککننده) تشکیل شده است و در متون علمی، پزشکی و ادبی برای توصیف موادی که در صورت ورود به بدن، فوراً یا به تدریج باعث نابودی سلولها و توقف علائم حیاتی میشوند، به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت سَمّیِ مُهْلِک (sammi-ye mohlek) است که در آن واژه اول با تشدید روی حرف میم و کسرۀ اضافه به واژه دوم متصل میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون «زهر کشنده»، «ماده مرگآور» یا «سم نابودکننده»، عبارت ۷ حرفی «سمی مهلک» به عنوان یک پاسخ دقیق مکتوب میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای توصیف این واژه از ترکیبهایی نظیر Deadly poison یا Lethal substance استفاده میشود که نشاندهنده ماهیت مرگبار ماده است.
به فارسی
معادلهای اصیل و ترکیبی فارسی این واژه شامل عباراتی چون «زهر کشنده»، «زهر مرگبار»، «سم قتال» و «ماده نابودکننده» است که همگی یک مفهوم واحد را میرسانند.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و استانداردهای بینالمللی ایمنی، نماد سمی و مهلک بودن یک ماده، تصویر یک جمجمه به همراه دو استخوان ضربدری است. در ادبیات کهن نیز گاهی «مار سیاه» یا «عقرب جرار» به عنوان نمادهای طبیعی این مفهوم به کار رفتهاند. امروزه در ابعاد اجتماعی و روانشناسی، این اصطلاح به عنوان استعارهای برای روابط مخرب، افکار ویرانگر و رفتارهای آسیبزا نیز استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل سمی مهلک
عبارت «سمی مهلک» ترکیبی توصیفی و پرکاربرد در زبان فارسی است که از دو واژه با ریشه عربی (سَمّ و هلاک) ساخته شده است. این اصطلاح به طور مستقیم به هر نوع زهر یا ماده شیمیایی و بیولوژیکی اشاره دارد که ورود آن به ارگانیسم زنده، عوارض جبرانناپذیر و مرگ سریع یا قطعی را به دنبال دارد.
علاوه بر کاربردهای دقیق علمی و پزشکی در دستهبندی توکسینها، این عبارت در ادبیات معاصر و زبان روزمره تغییر کاربری معنایی یافته و به شکل استعارهای برای توصیف پدیدههای غیرمادیِ مخرب به کار میرود؛ برای مثال افکار مسموم، رفتارهای ویرانگر اجتماعی یا روابط عاطفی آسیبزا که روح و روان انسان را به تدریج نابود میکنند، در اصطلاح امروزی «سمی و مهلک» خوانده میشوند.