یعنی چه
امت مقتصده اصطلاحی قرآنی است و به جماعتی اشاره دارد که در مسیر حق، اخلاق و امور دینی راه اعتدال را در پیش میگیرند و از هرگونه تندروی (افراط) یا کندروی (تفریط) دوری میکنند. اقتصاد در فرهنگ لغت قرآنی از ریشه قصد به معنی میانه نگاه داشتن در امور است.
تلفظ
این ترکیب متشکل از دو واژه عربی است که به صورت مضاف و مضافالیه یا موصوف و صفت قرائت میشود: اُمَّت (با ضمه الف و تشدید میم) و مُقْتَصِدَه (با ضمه میم، سکون قاف، فتح تاء و کسره صاد).
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف، خود واژه «امت مقتصده» (۹ حرفی) یا واژههای مشابهی چون «امت معتدل» است.
به عربی
در زبان عربی این ترکیب عینا به صورت «أُمّةٌ مُقْتَصِدَةٌ» استفاده میشود و از نظر مفهومی با «الأمة المعتدلة» یا «الأمة الوسط» همراستا است.
به فارسی
برگردان دقیق فارسی این اصطلاح، «امت میانهرو» یا «جماعت معتدل» است که بر توازن رفتار و کردار یک گروه اجتماعی یا مذهبی دلالت دارد.
در قرآن
این ترکیب دقیقاً یکبار در قرآن کریم در آیه ۶۶ سوره مائده آمده است: «وَمِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ سَاءَ مَا يَعْمَلُونَ» که به وجود گروهی عادل و میانهرو در میان اهل کتاب اشاره دارد. همچنین شکل مفرد آن (مقتصد) در آیه ۳۲ سوره فاطر به عنوان طبقه میانی بندگان (بین ظالم لنفسه و سابق بالخیرات) ذکر شده است.
جمعبندی و توضیح کامل امت مقتصده
عبارت «امت مقتصده» یکی از تعابیر کلیدی در فرهنگ و ادبیات قرآنی است که به طور مستقیم به مفهوم اعتدال و میانه روی در زندگی، دینداری و اخلاق اشاره دارد. این ترکیب نمادی از ترازوی سنجیده و دوری از رفتارهای افراطی و تفریطی است و نشان میدهد که راه راستین از نظر وحی، حرکت در مسیر متوازن و عاقلانه است.
در بافت متن قرآن، این اصطلاح برای توصیف آن دسته از افرادی به کار رفته که علیرغم انحرافات اکثریت جامعه خود، بر پیمان الهی پایبند مانده و راه عدل و میانه را برگزیدهاند. از این رو، امت مقتصده الگویی از یک جامعه پایدار، منصف و هدفمند را ترسیم میکند که در تمام ابعاد مادی و معنوی، توازن را حفظ مینماید.