یعنی چه
علم احکام نجوم یا تنجیم، اصطلاحی در سنت علوم قدیم است که به بررسی تأثیر فرضی ستارگان، سیارات و صورتهای فلکی بر رخدادهای زمینی و سرنوشت انسانها میپردازد و در منابع تاریخی غالباً معادل طالعبینی دانسته شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «عِلمِ اَحکامِ نُجوم» (elme ahkāme nojum) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، برای این مفهوم عباراتی چون طالعبینی، اختربینی، تنجیم و ستارهبینی به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Astrology دقیقاً به معنای این علم است و نباید با Astronomy (اخترشناسی علمی) اشتباه شود.
به عربی
در زبان و متون کهن عربی از این اصطلاح یا به طور خلاصه «علم الأحکام» و «تنجیم» استفاده میشود.
در قرآن
خودِ عبارت ترکیبی «علم احکام نجوم» در قرآن نیامده است. در آیات قرآن به ستارگان (نجوم) و برجهای آسمانی (بروج) به عنوان نشانههای قدرت الهی و ابزار هدایت در تاریکیها اشاره شده، اما گره زدن سرنوشت و غیبگویی به وسیله آنها مردود دانسته شده است.
نماد چیست
این علم در فرهنگهای باستانی نماد بخت، اقبال و رازآلودگی آسمان است. اصلیترین نمادهای مادی و ترسیمی آن اسطرلاب، زیج (دفترچههای محاسباتی کهن) و جدولهای دوازده برج فلکی (مانند حمل، ثور و جوزاء) هستند.
جمعبندی و توضیح کامل علم احکام نجوم
علم احکام نجوم که در زبان امروزی بیشتر با نامهای طالعبینی و آسترولوژی شناخته میشود، یکی از شاخههای پرطرفدار علوم خفیه و کهن در تاریخ تمدنهای بشری بوده است. پیروان این دانش باور داشتند که با بررسی دقیق موقعیت قرارگیری خورشید، ماه و سیارات در برجهای دوازدهگانه آسمان، میتوانند از آینده باخبر شده یا ویژگیهای شخصیتی افراد را تحلیل کنند.
در تمدن اسلامی، دانشمندان مرز مشخصی میان «علم هیئت» (که همان نجوم ریاضی، فیزیکی و محاسباتی است) و «علم احکام نجوم» (تنجیم و پیشگویی) قائل بودند. اولی به عنوان علمی تجربی و عقلی کاملاً مورد تایید بود، اما دومی به دلیل ادعای آگاهی از اسرار غیب، همواره از سوی متکلمان و فلاسفه با چالشها و مخالفتهای جدی روبرو میشد.
امروزه با پیشرفت تفکر علمی و تجربی، علم احکام نجوم جایگاه سابق خود را در میان علوم رسمی از دست داده و اصطلاحاً یک «شبهعلم» قلمداد میشود. با این حال، هنوز هم در فرهنگ عامه و رسانههای مدرن به عنوان ابزاری برای سرگرمی و خودشناسی مورد توجه بخش زیادی از مردم جهان قرار دارد.