یعنی چه
واژه الخطرات شکل جمع مؤنث سالم در زبان عربی است که وارد ادبیات فارسی نیز شده است. این کلمه دو حوزه معنایی عمده دارد: یکی در ادبیات عرفانی و تصوف که اشاره به «خواطر» یا همان افکار، اوهام، الهامات و وسوسههایی دارد که بیاختیار بر قلب و ذهن سالک و انسان میگذرند؛ و دیگری در بافت عمومی که به عنوان جمعِ خطر، به معنای مخاطرات و ریسکها به کار میرود.
تلفظ
این واژه با فتح خاء و فتح طاء تلفظ میشود.
در جدول
در مسابقات شرح در متن و جدول کلمات متقاطع، اگر طراح به دنبال یک کلمه ۷ حرفی عربی به معنای «افکار گذرا» یا «ریسکها» باشد، واژه الخطرات پاسخ دقیق آن است.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، معادلهای انگلیسی آن متفاوت است. در متون فلسفی و عرفانی معادلهایی مانند mental occurrences یا involuntary thoughts نیز برای آن استفاده میشود.
به عربی
در خود زبان عربی، واژه الخطرات به عنوان جمعِ «الخَطْرَة» کاربرد دارد که معادل فصیح و توضیحی آن در حوزه اندیشه، الخواطر یا الوساوس است.
به فارسی
برگردان مستقیم این واژه به زبان فارسی در بافت عرفانی «افکار ناخواسته و واردات قلبی» و در بافت اجتماعی و عمومی «ریسکها و تهدیدها» است.
در قرآن
عین کلمه «الخطرات» در مصحف شریف وجود ندارد؛ اما ریشه سه حرفی آن (خ-ط-ر) و مشتقات مفهومیاش در ادبیات تفسیری، روایی و عرفانی اسلام برای تبیین و تشریح وسوسهها و الهامات قلبی به وفور مورد استفاده مفسران قرار گرفته است.
نماد چیست
در تصوف و ادبیات عرفانی، الخطرات نماد افکار پراکندهای است که مانع جمعیت خاطر و تمرکز دل میشوند. عارفان این خطورات را به چهار دسته تقسیم میکنند: رحمانی (الهامات الهی)، ملکی (پیام فرشتگان)، نفسانی (خواسته نفس) و شیطانی (وسوسهها). کنترل الخطرات نمادی از آغاز خودسازی و مدیریت نیتهاست.
جمعبندی و توضیح کامل الخطرات
واژه «الخطرات» یک کلمه وامگرفته شده از زبان عربی و از ریشه سه حرفی «خ-ط-ر» است که در قالب جمع مؤنث سالم ساختار یافته است. این کلمه در زبان فارسی دو کاربرد مجزا اما ریشهای دارد. در بافت نخست و عمومی، به معنی ریسکها، خطرها و امور آسیبرسان است. در بافت دوم که بیشتر در ادبیات معنوی، اخلاقی و عرفان اسلامی کاربرد دارد، به معنای افکار، اندیشهها، اوهام یا وسوسههای ناگهانی است که بدون اراده انسان بر لوح دل و ذهن او خطور میکنند.
در حوزه سلوک و تصوف، این واژه اهمیت بالایی دارد؛ زیرا سالک همواره در تلاش است تا با مدیریت این افکار ناخوانده (که میتوانند منشأ الهی، فرشتگانی، نفسانی یا شیطانی داشته باشند)، ذهن خود را متمرکز کرده و به مقام جمعیت خاطر برسد. اگرچه این کلمه مستقیماً در متن قرآن کریم ثبت نشده، اما مشتقات مفهومی آن در تفاسیر اسلامی جایگاه ویژهای دارند.
در نهایت، این کلمه با داشتن ۷ حرف یکی از پاسخهای دقیق در جدول کلمات متقاطع برای معانی یادشده به شمار میرود و مترادفهایی همچون خواطر، خطورات و اندیشههای گذرا دارد.