یعنی چه
منسوخی اسم مصدر (حاصل مصدر) است و به حالت یا کیفیت از بین رفتن اعتبار، ابطال، یا کنار گذاشته شدن یک قانون، سنت، رسم یا سند اشاره دارد. وقتی چیزی منسوخ میشود، یعنی دیگر کارایی و رسمیت قبلی خود را ندارد و از درجهٔ اعتبار ساقط شده است.
تلفظ
این واژه به صورت مَنسوخی (m-an-s-oo-kh-ee) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه «منسوخی» به عنوان پاسخ ۶ حرفی برای مفاهیمی چون ابطال، الغاء، ورافتادگی یا از رواج افتادگی کاربرد دارد.
به انگلیسی
در متون حقوقی و رسمی انگلیسی، بسته به زمینه کاربرد، از واژههای Abrogation یا Abolishment برای الغای قوانین و از Obsolescence برای از رواج افتادن مفاهیم استفاده میشود.
به عربی
ریشه این واژه عربی است، اما ساختار حاصلمصدر آن با «ی» در فارسی رایج است. در زبان عربی برای رساندن این مفهوم از مصدرهایی چون إبطال و إلغاء استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و عبارات جایگزین فارسی برای این کلمه شامل برافتادگی، ورافتادگی، متروک شدن و از رواج افتادن است که نشاندهنده پایان دوره اثرگذاری یک پدیده است.
در قرآن
عین کلمه «منسوخی» در متن قرآن کریم وجود ندارد؛ اما ریشه سه حرفی آن (ن س خ) در آیاتی نظیر آیه ۱۰۶ سوره بقره («مَا نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ...») به کار رفته است. در علوم قرآنی، مبحث «ناسخ و منسوخ» به آیاتی اشاره دارد که حکم آنها توسط آیات بعدی تغییر کرده یا برداشته شده است.
جمعبندی و توضیح کامل منسوخی
واژه «منسوخی» یک ساختار ترکیبی عربی-فارسی دارد که از پیوند صفت مفعولی عربی (منسوخ) و یای حاصلمصدر فارسی شکل گرفته است. این کلمه در اصطلاحات حقوقی، فقهی و اداری به معنای پایان یافتن رسمی اعتبار یک حکم، سند یا قانون به کار میرود و نشاندهنده وضعیتی است که در آن امر قبلی دیگر قابلیت اجرا ندارد.
علاوه بر کاربردهای رسمی، در زبان عموم و ادبیات نیز این واژه به حالت متروک شدن، کهنگی و از رواج افتادن آداب، رسوم یا ابزارهای قدیمی اشاره دارد. در واقع منسوخی نمادی از گذر زمان و جایگزین شدن ساختارهای نو به جای الگوهای قدیمی و کارناآمد است.