یعنی چه
واژهٔ خجلانه یک قید حالت است و به معنای انجام دادن کاری یا بیان سخنی همراه با شرم، خجالت و سرافکندگی است؛ زمانی که شخص از روی حیا یا احساس تقصیر، رفتاری محجوبانه نشان میدهد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت خِجِلانه (khe-je-lā-ne) است که از واژه خجل به همراه پسوند «انه» تشکیل شده است.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، برای راهنمای «با شرمندگی» یا «از روی خجالت»، واژه ۶ حرفی «خجلانه» یا معادلهای آن نظیر شرمسارانه به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای انتقال مفهوم قیدیِ خجلانه، از قیدهایی که نشاندهنده کمرویی، حیا یا شرمندگی در رفتار هستند استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای بیان این حالت از تعابیر قیدی و حال مانند «بخجل» یا مشتقات ماده «حیی» استفاده میشود.
به فارسی
برابرهای اصیل و رایج فارسی این واژه شامل شرمسارانه، خجولانه، شرمگنانه و باحیا هستند که همگی بیانگر رفتار یا حالتی آمیخته با حیا و شرمندگی هستند.
نماد چیست
این کلمه نماد یا سمبل اسطورهای و کلاسیک خاصی ندارد، اما در بافت روانشناختی و ادبی، نشانه و مظهر احساس گناه خفیف، فروتنی، پایین انداختن سر و محجوب بودن در برابر دیگری است.
جمعبندی و توضیح کامل خجلانه
واژه «خجلانه» یک واژه ترکیبی (عربی - فارسی) است که از ریشه عربی «خجل» (به معنی شرم و حیا) و پسوند قیدساز فارسی «ـانه» ساخته شده است. این کلمه در زبان فارسی به عنوان قید حالت به کار میرود و رفتار، نگاه یا گفتاری را توصیف میکند که همراه با کمرویی، شرمساری یا سرافکندگی ملایم باشد.
اگرچه این واژه در متون کهن و لغتنامههای کلاسیک به صورت مستقل بسیار کمتکرار و غیررایج است، اما در زبان گفتاری و توصیفی معاصر به خوبی درک میشود. در کاربردهای دینی، ریشه این واژه در قرآن کریم نیامده و به جای آن از مفاهیمی چون «حیا» و «استحیاد» استفاده شده است.