یعنی چه
«صوم و صمت» یک تعبیر دینی و ادبی به معنای روزهٔ سکوت یا نذر خاموشی است. در این حالت، فرد علاوه بر امساک و خودداری از خوردن و آشامیدن، تصمیم میگیرد که از گفتوگو و کلام با انسانها نیز پرهیز کند تا به تزکیه نفس و مراقبه بپردازد.
تلفظ
این ترکیب به صورت صَوم (با فتح صاد و سکون واو) و صَمت (با فتح صاد و سکون میم) تلفظ میشود.
در جدول
در مسابقات شرح در متن و جدول کلمات متقاطع، عبارت «صوم و صمت» یا معادلهای آن به عنوان پاسخ طراحان جدول برای مفهوم روزه خاموشی کاربرد دارد.
به انگلیسی
در فرهنگ غربی و سنتهای صومعهنشینی مسیحی نیز معادل دقیق این اصطلاح برای امساک از کلام استفاده میشود.
به عربی
این ترکیب ریشه در زبان عربی دارد و در متون فقهی و روایی به همین شکل یا به صورت اضافه (صوم الصمت) استعمال شده است.
به فارسی
برگردان دقیق و روان این عبارت در زبان فارسی، «روزهٔ خاموشی» یا «امساک از گفتار» است که بیشتر جنبه ادبی و عرفانی دارد.
در قرآن
واژه «صوم» در آیه ۲۶ سوره مبارکه مریم («إِنِّي نَذَرْتُ لِلرَّحْمَٰنِ صَوْمًا فَلَنْ أُكَلِّمَ الْيَوْمَ إِنسِيًّا») دقیقاً به معنای امساک از سخن گفتن به کار رفته است. هرچند واژه «صمت» صراحتاً در قرآن نیامده، اما مفهوم سکوت اخلاقی در احادیث اسلامی بسیار ستوده شده است.
جمعبندی و توضیح کامل صوم و صمت
عبارت «صوم و صمت» اصطلاحی کهن و ترکیبی از دو واژه عربی است که اولی به معنای روزه و امساک، و دومی به معنای سکوت و خاموشی است. این ترکیب در ادبیات عرفانی و متون دینی نشاندهنده بالاترین سطح ریاضت، کنترل زبان و صیانت از روح در برابر آلودگیهای کلام لغو و بیهوده است و عارفان از آن به عنوان ابزاری برای رسیدن به ذکر قلبی و مراقبه یاد کردهاند.
از نظر فقه اسلامی، روزه گرفتن به نیت سکوت (روزهٔ سکوت) که در شریعتهای پیشین مانند آیین حضرت مریم (ع) مشروع بوده، در دین اسلام نسخ شده و بدعت یا حرام محسوب میشود. با این حال، اصل کمگویی، حفظ زبان و سکوت اختیاریِ اخلاقی بدون قصدِ روزه، همواره به عنوان یکی از فضایل بزرگ مذهبی و اخلاقی توصیه شده است.