یعنی چه
در منطق و ریاضیات، گزارهٔ مرکب به گزارهای گفته میشود که دربارهٔ بیش از یک خبر آگاهی میدهد و خود از ترکیب دو یا چند گزارهٔ ساده (اتمی) به کمک رابطهای منطقی (مانند و، یا، اگر... آنگاه) ساخته شده باشد. ارزش صدق و کذب این گزاره به ارزش گزارههای اجزای تشکیلدهندهاش بستگی دارد. به عنوان یک واژهٔ کلاسیک و علمی، نمونهٔ بارز آن جملهٔ «امروز جمعه است و هوا بارانی است» میباشد که از دو گزارهٔ مجزا تشکیل شده است.
تلفظ
تلفظ این اصطلاح به صورت [گُ زا رِ یِ مُ رَکْ کَ بْ] است؛ «گزاره» با ضمهٔ گاف و «مرکب» با فتح راء و تشدید و فتح کاف خوانده میشود.
در جدول
در مسابقات و جدولهای شرح در متن، پاسخ دقیق برای این مفهوم با شمارش حروف فاصلهدار ۹ حرف است و همچنین معادل دیگر آن «گزاره ترکیبی» شناخته میشود.
به انگلیسی
در متون تخصصی منطق و فلسفه غرب، برای معرفی این نوع گزارهها از اصطلاحات Compound Proposition یا Complex Proposition و همچنین Compound Statement استفاده میشود.
به فارسی
برگردانها و معادلهای اصیل یا مصطلح فارسی این واژه منطقی، شامل «گزارهٔ ترکیبی» و در منطق غیررسمی «گزارهٔ پیچیده» است که در برابر گزارهٔ ساده یا اتمی قرار میگیرند.
در قرآن
اصطلاح فنی و مدرن «گزارهٔ مرکب» به عنوان یک واژه تخصصی ریاضی و منطق جدید در متن قرآن کریم وجود ندارد؛ به همین دلیل این بخش از نظر کاربرد مستقیم متنشناختی نامشخص است. با این حال، ساختارهای زبانی و منطقی مشابه مانند جملات شرطی یا عطفی به وفور در آیات دیده میشوند؛ مانند آیه «لَوْ کَانَ فِیهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا» که ساختاری کاملاً منطبق بر یک گزارهٔ مرکب شرطی دارد.
نماد چیست
در منطق نمادین و ریاضی، گزارههای مرکب را با حروف کوچک یا بزرگ انگلیسی (مانند $p, q, r$) به همراه نمادهای رابط منطقی نمایش میدهند. برای نمونه، ترکیب عطفی (و) به صورت $p \land q$، ترکیب فصلی (یا) به صورت $p \lor q$ و ترکیب شرطی (اگر... آنگاه) به صورت $p \rightarrow q$ نمایش داده میشود. این واژه فاقد نماد فرهنگی یا نشانوارهٔ عامیانه است.
جمعبندی و توضیح کامل گزارۀ مرکب
گزارهٔ مرکب یکی از مفاهیم پایهای و کلیدی در منطق جدید، ریاضیات و فلسفهٔ تحلیلی است. این واژه از ترکیب کلمهٔ پارسی «گزاره» (از مصدر گزاردن به معنای بیان کردن) و واژهٔ عربی «مرکب» (به معنی بر هم سوار شده) پدید آمده است و اصطلاحاً به جملاتی اطلاق میشود که از چند جزء خبری مجزا تشکیل شدهاند. ارزش درستی یا نادرستی یک گزارهٔ مرکب، کاملاً تابع ارزش صدق و کذب گزارههای سادهٔ درون آن و نوع رابط منطقی متصلکنندهٔ آنهاست.
در ساختار زبان و ادبیات، هرگاه دو یا چند جملهٔ پایه با ادات ربط به یکدیگر متصل شوند، یک گزارهٔ مرکب شکل میگیرد. این مفهوم در برابر گزارهٔ ساده یا اتمی قرار دارد که تنها حاوی یک خبر واحد است و قابل تجزیه به اجزای کوچکتر خبری نیست. بررسی گزارههای مرکب و فرمولبندی آنها با نمادهای ریاضی، پایهگذار سیستمهای پیشرفتهٔ کامپیوتری و مدارهای منطقی در عصر دیجیتال بوده است.