یعنی چه
«تابان گردیدن» یک ترکیب فعلیِ ادبی و کلاسیک در زبان فارسی است که به معنای روشن شدن، درخشان شدن و به حالت نورانی درآمدن به کار میرود. این واژه معمولاً برای توصیف جلوهگر شدن نور، خورشید، یا روشن شدن یک فضا و حتی برافروخته شدن و تجلی یافتن یک مفهوم معنوی در شعر و نثر کهن استفاده میشود.
تلفظ
این ترکیب فعلی از دو واژه تشکیل شده است: «تابان» با صدای کشیده (tā-bān) و «گردیدن» به صورت (gar-di-dan) که در مجموع به صورت [tābān gardidan] تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، اگر عبارتهایی مانند «درخشان شدن» یا «روشن شدن» با تعداد حروف بالا خواسته شود، عبارت ۱۱ حرفی «تابان گردیدن» یک پاسخ دقیق ادبی است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم تابان گردیدن و به حالت درخشان درآمدن، از ترکیبها و افعالی نظیر to become bright یا to shine و to become radiant استفاده میشود.
به فارسی
برگردانها و واژههای هممعنی این عبارت در زبان فارسی شامل مواردی چون «درخشان شدن»، «روشن شدن»، «نورانی شدن»، «تابنده شدن»، «فروزان شدن» و «متجلی شدن» است. در نقطهٔ مقابل، متضادهای آن را میتوان «تاریک شدن»، «تیره شدن» و «خاموش شدن» دانست.
نماد چیست
در ادبیات فارسی، تابان گردیدن نمادی از پیروزی نور بر ظلمت، از بین رفتن جهل، تجلی پیدا کردن حقیقت و الهی شدن است. این عبارت جلوهای از پاکی قلب و زیبایی شکوه خورشید را در ذهن مخاطب تداعی میکند.
جمعبندی و توضیح کامل تابان گردیدن
عبارت «تابان گردیدن» یک مصدر مرکب فصیح و ادبی در زبان فارسی است که ریشه در واژگان اصیل کهن دارد. جزء اول آن یعنی «تابان» صفت فاعلی از مصدر تابیدن است که به ریشه باستانی معنای گرم شدن و سوختن بازمیگردد و جزء دوم یعنی «گردیدن» به معنای شدن و تغییر حالت دادن است. این ترکیب روی هم رفته معنای زیبا و ملموسِ به حالت درخشان و نورانی درآمدن را منتقل میکند.
این واژه اگرچه در متون روزمره و مدرن کمتر به گوش میرسد، اما در فرهنگهای لغت معتبر نظیر دهخدا جایگاه ویژهای دارد و در ترجمههای کهن متون نیز به کار رفته است؛ برای نمونه مفهوم آن در ترجمه آیات قرآنی نظیر آیه ۶۹ سوره زمر (وَأَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّهَا) به صورت «و زمین به نور پروردگارش روشن و تابان گردید» نمود پیدا کرده است.
در مجموع، تابان گردیدن فراتر از یک پدیده فیزیکیِ مربوط به نور، در ادبیات عرفانی و حماسی ایران یک نماد پررنگ از بیداری، آگاهی، خروج از تاریکیهای جهل و دستیابی به حقیقت معنوی و پاکی درون به شمار میرود.