یعنی چه
شوونیستی به دیدگاه، ایدئولوژی یا رفتاری گفته میشود که بر پایه میهنپرستی افراطی، قومگرایی ستیزهجو و تعصب کورکورانه شکل گرفته است. فرد دارای این نگرش، گروه یا ملت خود را بهطور مطلق برتر از دیگران میداند و نسبت به سایرین نگاهی تحقیرآمیز، تبعیضآمیز یا دشمنانه دارد. در کاربردهای مدرنتر، این اصطلاح برای توصیف خودبرتربینی جنسیتی (بهویژه برتریطلبی افراطی مردان نسبت به زنان) نیز به کار میرود.
تلفظ
این واژه به صورت شُو-وُ-نِیسْ-تِی تلفظ میشود و از واژه فرانسوی Chauvinisme وارد زبان فارسی شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «میهنپرستی افراطی»، «نژادپرستی متعصبانه» یا «قوم-پرستی کورکورانه» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه chauvinistic برای توصیف رفتارهای متعصبانه ملی یا جنسیتی استفاده میشود. عبارت male chauvinism دقیقاً معادل مردسالاری افراطی و باور به برتری مردان است.
به فارسی
معادلهای فارسی دقیق این واژه بسته به متن شامل «میهنشیفتگی خشن»، «ملیگرایی افراطی»، «قومپرستی کورکورانه» و «برتریطلبی افراطی» است.
نماد چیست
این واژه نماد رسمی و مدرنی ندارد، اما ریشه آن به شخصیتی تاریخی/افسانهای به نام «نیکولا شووَن» (Nicolas Chauvin) برمیگردد؛ سربازی در ارتش ناپلئون که با وجود جراحتهای شدید، تعصبی کورکورانه، افراطی و مضحک به امپراتور و فرانسه داشت. از این رو، او در کاریکاتورهای سیاسی قرن ۱۹ فرانسه به نماد وطنپرستی کورکورانه تبدیل شد.
جمعبندی و توضیح کامل شوونیستی
واژه «شوونیستی» توصیفگر یک نگرش خطرناک و تعصبآمیز در علوم سیاسی و جامعهشناسی است که طی آن شخص یا گروه، با خط کشیدن میان «خود» و «دیگری»، به شکل افراطی متمایل به برتریطلبی میشود. این مفهوم که ریشه در فرانسه قرن نوزدهم دارد، ابتدا صرفاً برای ملیگرایی جنگطلبانه و تهاجمی به کار میرفت، اما به مرور زمان دایره معنایی آن گسترش یافت.
امروزه وقتی از یک رفتار یا دیدگاه شوونیستی صحبت میشود، لزوماً ابعاد ملی یا نژادی مد نظر نیست؛ بلکه در بسیاری از واژهنامههای مدرن، این اصطلاح به تعصبات جنسیتی شدید و تضعیف حقوق زنان توسط مردان (برتریطلبی جنسیتی) نیز اشاره دارد. ویژگی بارز این دیدگاه، فقدان منطق و وجود یک وابستگیِ کورکورانه به گروه خودی است که منجر به صلحستیزی و نفی حقوق دیگران میشود.