یعنی چه
سامیزدات به نظام مخفیانه، غیرقانونی و زیرزمینیِ تکثیر و توزیع کتابها، نشریات و نوشتههای ممنوعه و سانسورشده در اتحاد جماهیر شوروی و کشورهای بلوک شرق گفته میشود. در این روش، مردم یا نویسندگان دگراندیش، آثار را به صورت دستنویس، با کاربن یا با ماشینتحریر خانگی تکثیر کرده و دستبهدست به یکدیگر میرساندند. این واژه کاملاً کلاسیک و تاریخی است و به پدیدهٔ مقاومت فرهنگی در قرن بیستم اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ این واژه به صورت «سامیزدات» (Samizdat) است که تکیه اصلی آن بر روی بخش پایانی واژه قرار میگیرد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این واژه خودِ «سامیزدات» با ۸ حرف است. همچنین ممکن است به عنوان راهنما از عباراتی چون «نشر زیرزمینی شوروی» یا «انتشارات ممنوعه بلوک شرق» استفاده شود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از خود واژه Samizdat به عنوان یک وامواژه شناختهشده برای اشاره به این پدیده استفاده میشود و عبارات توصیفی مانند Underground press نیز کاربرد دارند.
به ترکی
در ترکی استانبولی علاوه بر استفاده از خود اصطلاح، عبارت Yeraltı yayıncılığı به معنای دقیق نشر زیرزمینی برای این مفهوم به کار میرود.
به فارسی
معادلهای دقیق مفهومی آن در فضای زبان فارسی شامل «نشر زیرزمینی»، «چاپ مخفی»، «مطبوعات ممنوعه» و در برخی بافتهای تاریخی «شبنامه» یا «کتابهای سفید» است.
نماد چیست
این واژه در مطالعات فرهنگی و سیاسی نماد مقاومت در برابر سانسور شدید، دگراندیشی، آزادی بیان زیر فشار حکومت و اصالت کلمه است؛ جایی که ارزش محتوا بر کیفیت پایین کاغذ و چاپ با ماشینتحریرهای فرسوده برتری مییافت.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه Samizdat اصالتاً یک واژه بیگانه (روسی: самиздат) است. این اصطلاح از دو بخش sam (خود) و izdatelstvo (انتشارات) تشکیل شده و تحتاللفظی به معنای «خود-ناشری» یا «من خودم منتشر میکنم» است. این کلمه در دهه ۱۹۴۰ توسط شاعر روس، نیکلای گلازکوف، به شوخی و در تقلید از سازمانهای انتشارات دولتی شوروی مانند «گوسیزدات» ابداع شد و بعدها به یک مفهوم جدی سیاسی-فرهنگی در جهان تبدیل شد.
جمعبندی و توضیح کامل سامیزدات
سامیزدات یک اصطلاح کلیدی در تاریخ سیاسی و فرهنگی قرن بیستم است که به فعالیتهای مخفیانه و زیرزمینی تکثیر و توزیع آثار ادبی، سیاسی و انتقادی ممنوعشده در اتحاد جماهیر شوروی و بلوک شرق اشاره دارد. در این نظام خودجوش، شهروندان و نویسندگان دگراندیش به دلیل سانسور شدید دولتی، کتابها و مقالات را با وسایل ابتدایی مانند ماشینتحریر خانگی و کاغذ کاربن کپی کرده و به صورت زنجیرهای دستبهدست میکردند تا صدای آزادی بیان حفظ شود.
این واژه در زبان روسی به معنای «خود-انتشاری» است و در تقابل با نهادهای نشر رسمی و دولتی شوروی (مانند گوسیزدات) شکل گرفت. مفاهیم همخانوادهای نیز در کنار آن پدید آمدند؛ از جمله «تامیزدات» برای آثاری که مخفیانه به خارج فرستاده و چاپ میشدند و «مگنیتیزدات» برای تکثیر زیرزمینی نوارهای موسیقی ممنوعه.
امروزه سامیزدات فراتر از بافت تاریخی شوروی، به عنوان یک استعاره و نماد جهانی برای هر نوع نشر مستقل، زیرزمینی و مقاومتی در برابر جریانهای سانسور و اختناق حکومتی در سراسر جهان شناخته میشود.