یعنی چه
شقاوتمند از ترکیب واژه «شقاوت» و پسوند فارسی «-مند» ساخته شده است. این کلمه به کسی اطلاق میشود که دچار تیرهبختی و محرومیت از خیر و سعادت شده یا در رفتار خود بسیار سنگدل، قسیالقلب و بیرحم است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت شَقاوَتْمَنْد است که بخش اول آن ریشه عربی دارد و بخش دوم آن پسوند فاعلیت در زبان فارسی است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه شقاوتمند به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «بدبخت»، «تیرهبخت» یا «سنگدل و بیرحم» به کار میرود و دقیقاً دارای ۸ حرف است.
به انگلیسی
با توجه به بافتار متن، معادلهای انگلیسی شقاوتمند در معنای تیرهبختی Wretched و Miserable هستند و در معنای رفتاری و اخلاقی میتوان از Cruel یا Felonious استفاده کرد.
به فارسی
معادلهای فارسی و روان این واژه شامل کلماتی چون بدبخت، شوربخت، تیرهروز، نکبتزده، و در وجه اخلاقی آن، سنگدل و بیرحم است.
در قرآن
خود واژه شقاوتمند به این صورت در قرآن نیامده است، اما ریشه عربی آن یعنی «شقی» و «اشقی» ۱۴ بار در قرآن به کار رفته است؛ مانند آیه ۱۰۵ سوره هود: «فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَسَعِيدٌ» (برخی از آنان تیرهبخت/شقاوتمندند و برخی نیکبخت).
نماد چیست
در فرهنگ و متون دینی، این واژه نماد افرادی است که با هواپرستی خود را از رحمت خدا محروم کردهاند. بزرگترین نماد تاریخی آن در قرآن «قدار بن سالف» (قاتل ناقه صالح) است که «أشقاها» نامیده شده و در ادبیات عاشورایی نیز نماد قاتلان شهدای کربلا مانند شمر است.
جمعبندی و توضیح کامل شقاوتمند
واژه «شقاوتمند» یک صفت مرکب در زبان فارسی است که از واژه عربی شقاوت (به معنی بدبختی و رنج) و پسوند فارسی «-مند» تشکیل شده است. این کلمه در دو معنای عمده به کار میرود؛ نخست در معنای تکوینی و سرنوشت به شخص بدبخت و محروم از خیر و سعادت گفته میشود، و دوم در معنای اخلاقی و رفتاری به انسانهای بسیار سنگدل، بیرحم و جنایتکار اطلاق میگردد.
در متون ادبی، عرفانی و دینی، شقاوتمند دقیقاً نقطه مقابل «سعادتمند» قرار دارد. از نگاه قرآن و معارف اسلامی، شقاوت یک امر ذاتی نیست، بلکه حاصل انتخابهای نادرست، تکذیب حق و سنگدلی انسان است که او را به دوری از رحمت الهی و بدفرجامی میکشاند.