یعنی چه
جزا دهنده به کسی یا عاملی گفته میشود که در برابر اعمال و رفتارهای افراد، واکنش متناسب نشان داده و پاداش (مزد نیکی) یا کیفر (سزای بدی) به آنها عطا میکند. این واژه واجد جنبه عادلانه و تلافیکننده است و در متون کلاسیک، اخلاقی و دینی کاربرد فراوان دارد.
تلفظ
این کلمه ترکیبی از واژه عربی «جزاء» به فتح جیم و واژه فارسی «دهنده» (صفت فاعلی از مصدر دادن) تشکیل شده و به صورت جَزا دَهَندِ تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «جزا دهنده»، بسته به تعداد حروف خواسته شده میتوان از واژههایی چون پاداشدهنده، کیفردهنده، مجازاتکننده یا مکافاتکننده استفاده کرد.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، اگر منظور پاداش دادن به کار خوب باشد از Rewarder و اگر منظور تنبیه و سزای عمل بد باشد از Punisher یا Avenger استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی واژه «مُجازي» یا اسم فاعل «جازٍ» دقیقترین برگردان برای این مفهوم هستند. همچنین برای جنبه مثبت از «مُثیب» و برای جنبه منفی از «مُعاقِب» استفاده میشود.
به فارسی
برابرهای اصیل و رایج فارسی برای این ترکیب، واژههایی مانند پاداشدهنده، سزا دهنده، مکافاتکننده، مجازاتکننده، منتقم و دادار هستند که مفاهیم جبران، داوری و برقراری عدالت را میرسانند.
در قرآن
خود واژه ترکیبی فارسی در قرآن نیست، اما ریشه آن به وفور به کار رفته است؛ از جمله کلمه «جازٍ» در آیه ۳۳ سوره لقمان و فعل «نُجَازِي» در آیه ۱۷ سوره سبأ. همچنین اصطلاح «یوم الدین» به معنای روز جزا، به تجلی خداوند در مقام جزا دهنده مطلق اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل جزا دهنده
واژه «جزا دهنده» یک ترکیب صفت فاعلی در زبان فارسی است که از کلمه عربی «جزاء» (به معنی پاداش یا کیفر عمل) و واژه فارسی «دهنده» ساخته شده است. این کلمه به فرد، نیرو یا عاملی اشاره دارد که رفتارها را بیپاسخ نمیگذارد و متناسب با ماهیت عمل، به آن مزد یا عقوبت میدهد.
در فرهنگ و ادبیات اسلامی، این واژه پیوند عمیقی با مفهوم عدالت الهی، حسابرسی اعمال و روز قیامت (یوم الدین) دارد. اگرچه نماد فیزیکی مستقلی برای آن وجود ندارد، اما در بافتارهای حقوقی و اساطیری، ابزارهایی مانند ترازو (نماد سنجش عادلانه) و شمشیر به عنوان مظهر جزا دادن شناخته میشوند.