یعنی چه
در عرفان و فلسفه اسلامی، برزخ صعودی (عالم مثال صعودی) حد واسط میان عالم ماده و عالم عقول مجرد است. این عالم ظرف تجسم اعمال، صور مثالی اخلاق آدمی و محل ثواب و عقاب ارواح تا پیش از برپایی قیامت کبری است که در اصطلاح عمومی به آن عالم قبر یا عالم برزخ میگویند. این واژه به عنوان یک اصطلاح معمولی یا کلاسیک ادبی شناخته میشود و وجه تسمیه آن حرکت رو به بالا و بازگشت به اصل خویش است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه بَرزَخ (با فتح باء و سکون راء و فتح خاء) و صُعودی (با ضمه صاد و عین) تشکیل شده است.
در جدول
پاسخ مستقیم این عبارت در جدولها خود کلمه «برزخ صعودی» با ۹ حرف است. از دیگر پاسخهای احتمالی و مرتبط میتوان به عالم مثال یا عالم قبر اشاره کرد.
به انگلیسی
در ترجمه متون تخصصی فلسفه و عرفان اسلامی، از این عبارات برای رساندن مفهوم عالم مثال پس از مرگ استفاده میشود.
به فارسی
معادلها و برگردانهای فارسی و اصطلاحی این مفهوم شامل عالم مثال صعودی، ملکوت صعودی، غیب محالی، برزخ شرعی و عالم قبر است. واژه برزخ در اصل از ریشه فارسی میانه (پهلوی) «فرسنگ» یا «پرزخ» به معنی پرده یا حائل گرفته شده است.
در قرآن
خودِ عبارت ترکیبی «برزخ صعودی» به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده است و یک اصطلاح فلسفی-عرفانی است؛ اما واژه «برزخ» ۳ بار در قرآن تکرار شده که دقیقترین کاربرد آن در مفهوم برزخ صعودی (جهان پس از مرگ تا قیامت)، در آیه ۱۰۰ سوره مؤمنون است که میفرماید: «و پیش روی آنان برزخی است تا روزی که برانگیخته شوند».
نماد چیست
در تفکر عرفانی، برزخ صعودی نماد «آینه اعمال و باطن» و مظهر عبور از پوسته (ماده) به مغز (معنا) است. این عالم نمادِ غربالگری و تکامل نفوس انسانی بر اساس حقایق کردارهایشان در دنیاست؛ جایی که دیگر فرم و ظاهر دنیوی اعتبار ندارد و صورتها بر اساس نیات واقعی انسانها شکل میگیرند.
جمعبندی و توضیح کامل برزخ صعودی
عالم برزخ یا همان عالم مثال در حکمت متعالیه ملاصدرا و مکتب ابنعربی به دو بخش کلی «برزخ نزولی» و «برزخ صعودی» تقسیم میشود. برزخ نزولی مربوط به سیر خلقت موجودات از بالا به پایین و قبل از هبوط به دنیاست؛ در حالی که برزخ صعودی، مرتبهای است که انسان پس از مرگ و پایان زندگی مادی، در مسیر بازگشت و صعود خود به سوی قیامت کبری وارد آن میشود.
این مرتبه از هستی، همان چیزی است که در لسان شرع و عموم مردم به «عالم برزخ» یا «عالم قبر» شهرت دارد. در این مرتبه، موجودات اگرچه از ماده مبرّا هستند، اما دارای آثار ماده مانند شکل، رنگ و مقدار میباشند و اعمال انسان در دنیا، صورتهای مثالی و واقعی خود را در این عالم به نمایش میگذارند.