یعنی چه
ترکیب «پس ابر» از نظر ساختاری یک ترکیب تحلیلی و ادبی (قید مکان یا مضاف و مضافالیه) است که به قرار گرفتن چیزی مانند خورشید یا ماه در پشت ابر و پنهان شدن آن از نظرها اشاره دارد. در زبان معیار امروز، صورت «پشت ابر» رایجتر است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه «پَس» با فتحهی پ و «اَبر» با فتحهی الف تشکیل شده که با کسرهٔ اضافه به یکدیگر متصل میشوند.
در جدول
در سؤالات جدول کشوری، پاسخ دقیق برای عبارت پنج حرفی «پشت میغ یا خورشید پنهان»، واژه «پس ابر» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای توصیف این حالت از حرف اضافهی behind یا beyond به همراه کلمه cloud استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی از کلماتی چون «سحاب» و «غمام» به همراه قیدهای مکان «خلف» یا «وراء» برای رساندن این مفهوم استفاده میشود.
در قرآن
عین ترکیب فارسی «پس ابر» در قرآن وجود ندارد، اما مفهوم مرتبط با آن در آیه ۲۱۰ سوره بقره با واژه «الْغَمَام» (ابر سپید و غلیظ) آمده است؛ آنجا که میفرماید: «هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمَامِ...» یعنی آیا انتظار دارند که خداوند و فرشتگان در سایههایی از ابر به سوی آنان بیایند؟
نماد چیست
این عبارت در ادبیات عرفانی و مهدویت، نماد غیبت و پنهان بودن حقیقت است. تعبیر «خورشید پشت ابر» یا «پس ابر» به طور خاص برای امام غایب به کار میرود که گرچه مستقیماً دیده نمیشود، اما جهان از برکت وجود و نور او بهرهمند است.
جمعبندی و توضیح کامل پس ابر
ترکیب «پس ابر» یک واژه مستقل فرهنگنویسیشده در لغتنامههای کهن نیست، بلکه یک ساختار تحلیلی و ادبی در زبان فارسی است که از الحاق واژه میانه «پس» (به معنی عقب و پشت) و واژه باستانی «ابر» شکل گرفته است. در زبان گفتاری و نوشتاری امروز، جامعه بیشتر از عبارت «پشت ابر» استفاده میکند، اما صورت «پسِ ابر» همچنان ارزش ادبی و توصیفی خود را حفظ کرده است.
این عبارت در حوزه کلمات متقاطع و طراحان جدول اهمیت بالایی دارد و به عنوان یک پاسخ دقیق ۵ حرفی برای مفاهیمی چون «پنهان از نظر» یا «ماه مستور» شناخته میشود. از بعد نمادین نیز، این اصطلاح تداعیکننده مفاهیمی همچون انتظار برای کشف حقیقت، حجابِ ظاهر و نعمتی است که با وجود پنهان بودن، اثراتش در جهان جاری است.