یعنی چه
عبارت «اهل و عیالدار» در زبان فارسی به فردی (غالباً مرد یا سرپرست خانوار) اطلاق میشود که متأهل بوده و دارای خانواده، همسر و فرزندان است. این واژه کنایه از کسی است که افرادی تحت تکفل او هستند و او مسئولیت قانونی، اخلاقی و اقتصادی اداره و تأمین مخارج زندگی آنان را بر دوش دارد. در فرهنگ عامه، این اصطلاح بار معنایی مسئولیتپذیری و تلاش برای کسب روزی حلال را به همراه دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «اَهل وَ عَیالدار» است که در گفتار روزمره و روان فارسی، حرف واو عطف به صورت ضمه (وُ / -o-) خوانده میشود: [ahl-o-ayāl-dār].
در جدول
در پاسخ به سؤالات جدول کلمات متقاطع، واژهٔ «اهل و عیال دار» دقیقاً دارای ۱۱ حرف است. همچنین واژههای هممعنی دیگری مانند عیالوار، عائلهمند و معیل نیز بسته به تعداد حروف جدول کاربرد دارند.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن مفهوم کسی که عیالبار است یا مخارج خانواده را میدهد، از واژه «مُعِيل» (از ریشه عیل) یا ترکیب «ذو عِيال» استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج فارسی این اصطلاح شامل واژگانی چون خانوادهدار، عیالوار، عائلهمند و متأهل است که همگی بر داشتن وابستگان و سرپرستی خانوار دلالت میکنند.
در قرآن
خودِ ترکیب عبارتیِ «اهل و عیالدار» به این شکل در متن قرآن نیامده است. با این حال، کلمهٔ «أَهْل» بارها به معنای خانواده و وابستگان (مانند آیه «قُوا أَنْفُسَكُمْ وَأَهْلِیکُمْ نَارًا») به کار رفته است. همچنین کلمه «عیال» در قرآن نیست، اما همریشهٔ آن یعنی «عَالَة» به معنی نیازمندی و فقر در سوره توبه آمده و مفهوم انفاق و سرپرستی خانواده کاملاً مورد تأکید قرار گرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل اهل و عیال دار
اصطلاح «اهل و عیالدار» یک ترکیب کنایی و فرهنگی در زبان فارسی است که از دو واژه عربی «اهل» (به معنی خاندان و وابستگان) و «عیال» (به معنی افراد تحت تکفل و نانخورها) به همراه پسوند فاعلی فارسی «دار» تشکیل شده است. این عبارت در جامعه و ادبیات عامه برای توصیف مردان یا سرپرستانی به کار میرود که بار سنگین اداره یک خانواده، همسر و فرزندان را بر دوش دارند.
در نگاه فرهنگی، عیالوار یا اهل و عیالدار بودن صرفاً یک وضعیت تاهل ساده نیست، بلکه نمادی از تعهد اجتماعی، فداکاری، صبر و مسئولیتپذیری اقتصادی است. شخص عیالدار در ادبیات مذهبی و اخلاقی ما به عنوان کسی ستوده شده که برای کسب روزی حلالِ خانوادهاش تلاش میکند و راحتی آنان را بر آسایش خود مقدم میشمارد.