یعنی چه
تعفف به معنای پارسایی، خودداری از گناه و کارهای ناپسند، و بهویژه تلاش ارادی فرد برای حفظ مناعت طبع و پاکدامنی است؛ به طوری که شخص با وجود نیازمندی، برای حفظ آبرو و کرامت انسانی خود، فقرش را پنهان کرده و دست نیاز به سوی کسی دراز نمیکند.
تلفظ
این واژه به صورت تَعَفُّف (تَ عَف عُف) تلفظ میشود که مصدر باب تفعّل از ریشه عربی «ع-ف-ف» است و تشدید روی حرف فاء اول قرار دارد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه «تعفف» (دارای ۴ حرف) است. از معادلهای دیگر آن میتوان به عفت، پارسایی و پاکدامنی اشاره کرد.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در این زبان نیز به معنای خویشتنداری، دوری از محرمات و حفظ مناعت نفس به کار میرود.
به فارسی
برابرهای دقیق فارسی این واژه شامل پاکدامنی، پارسایی، خویشتنداری، مناعت طبع و دستتنگیِ باعزت است که مفهومِ با سیلی صورت را سرخ نگه داشتن را میرساند.
در قرآن
این واژه صراحتاً یکبار در قرآن کریم در سوره بقره آیه ۲۷۳ آمده است: «یَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِیَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ»؛ یعنی فرد بیخبر و ناآگاه، آنان را از شدت خویشتنداری و مناعت طبعی که دارند، توانگر و بینیاز میپندارد. این آیه در ستایش افرادی است که با وجود تهیدستی شدید، هرگز تکدیگری نمیکنند.
نماد چیست
در فرهنگ اخلاقی و عرفانی، تعفف نماد بارز کرامت نفس، عزت انسانی، کنترل خواهشهای نفسانی و حفظ ظاهر آبرومندانه در عین سختی و تنگدستی است.
جمعبندی و توضیح کامل تعفف
واژه تعفف که از ریشه عربی «عفف» و باب تفعّل برآمده، فراتر از یک واژه ساده، نشاندهنده یک فضیلت اخلاقی برجسته است. این مفهوم به تلاش ارادی و آگاهانه انسان برای حفظ پاکدامنی، عفت و به ویژه مناعت طبع اشاره دارد؛ به گونهای که فرد حتی در اوج نیاز مالی یا مادی، عزت نفس خود را زیر پا نمیگذارد.
بر اساس آموزههای لغوی و قرآنی، شخص متعفف کسی است که با سیلی صورت خود را سرخ نگه میدارد تا ظاهر باوقار و آبرومندش مانع از تکدیگری و ابراز حاجت نزد دیگران شود. این مفهوم در بافتار جامعه، نماد عالیترین درجه استقلال شخصیت و غنای درونی انسان به شمار میرود.