یعنی چه
واژه مُنتَبِذ در اصل به شخص یا مکانی اشاره دارد که از دیگران جدا شده و خلوت و انزوا را برگزیده است. این کلمه از ریشه عربی نبذ میآید که مفهوم دور انداختن یا به یک سو نهادن را در خود دارد؛ بنابراین منتبذ کسی است که خود را به سویی کشانده و عزلتگزین شده است.
تلفظ
این کلمه به صورت مُنتَبِذ (با ضمه م، فتح ت و کسر ب) تلفظ میشود. حرف ذال در پایان آن نیز مکسور است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه منتبذ به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «کنارهگیر»، «عزلتگزین» یا «مکان دورافتاده» کاربرد دارد و کلمهای ۵ حرفی است.
به انگلیسی
برای توصیف شخص کنارهگیر از واژههای isolated یا withdrawn و برای توصیف یک مکان خلوت و دورافتاده از secluded یا remote استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی فصیح، برای رساندن این معنا از واژههای همارز مانند المنعزل و المنزوی استفاده میکنند که دقیقاً مفهوم بریدن از خلق را تداعی میکنند.
به فارسی
برابرهای روان و اصیل فارسی برای این واژه شامل گوشهگیر، خلوتنشین، منزوی و در بافت مکانی، دوردست و خلوت است.
در قرآن
خود کلمه مُنتَبِذ به صورت مستقیم در قرآن نیامده است، اما فعل آن (انْتَبَذَتْ) دو بار در سوره مریم به کار رفته است؛ یکبار در آیه ۱۶: «إِذِ انْتَبَذَتْ مِنْ أَهْلِهَا مَكَانًا شَرْقِيًّا» (هنگامی که از خانوادهاش در مکانی شرقی کناره گرفت) و بار دیگر در آیه ۲۲ در جریان بارداری ایشان و پناه بردن به مکانی دوردست.
جمعبندی و توضیح کامل منتبذ
واژه مُنتَبِذ یک اسم فاعل از باب افتعال در زبان عربی است که از ریشه سه حرفی «نبذ» اشتقاق یافته است. مفهوم اصلی این ریشه به افکندن و دور کردن اشاره دارد و در این ساختار معانی قدرتمندی چون عزلتگزینی، انزوا و جدایی اختیاری یا اجباری از جمع را پیدا میکند. این کلمه هم برای توصیف اشخاصی که خلوتنشینی را برگزیدهاند و هم برای مکانهای دورافتاده و خلوت کاربرد دارد.
در فرهنگ و ادبیات قرآنی، ریشه این واژه بار معنایی مثبتی از جنس پاکدامنی، انقطاع از تعلقات دنیا و پناه بردن به خلوت معنوی برای دریافت فیض الهی دارد؛ همانطور که درباره خلوتگزینی حضرت مریم (ع) پیش از تولد حضرت عیسی (ع) در قرآن روایت شده است. با این حال در کاربردهای عمومی ادبی، ممکن است به عنوان نمادی از تنهایی و بریدگی از جامعه نیز شناخته شود.