معنی
تزویر در لغت به معنای فریب، حیله، مکر و دورویی است. این واژه در اصل به مفهوم پنهان کردن حقیقت زیر ظاهری آراسته و زیبا یا ساختن و دستکاری حقیقت (مانند جعل سند) به کار میرود.
یعنی چه
تزویر یعنی شخص با ظاهرسازی و ریاکاری، نیت واقعی و باطل خود را پنهان کند و آن را حق جلوه دهد تا دیگران را دچار اشتباه و فریب کند.
تلفظ
این واژه به صورت فتحة بر حرف اول (تَ) و سکون بر حرف دوم (ز) تلفظ میشود: tazvir.
در جدول
در معماها و جداول کلمات متقاطع، عبارت «تزویر فارسی» دقیقاً ۱۰ حرف دارد و پاسخ خودِ این ترکیب است. همچنین کلماتی مانند ریا، فریب، سالوس، مکر و جعل از پاسخهای رایج برای کلمه تزویر هستند.
به انگلیسی
بسته به متن و کاربرد اخلاقی یا حقوقی، از واژگان متفاوتی در انگلیسی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی، واژه تزویر در مباحث حقوقی بیشتر به معنای جعل و تقلب و در مباحث اخلاقی مترادف با ریا و نفاق است.
در قرآن
خود واژه «تزویر» در قرآن نیامده است، اما ریشه آن یعنی «زور» به معنای دروغ و سخن باطل آراسته در آیاتی چون «وَاجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ» (حج/۳۰) و «لَا يَشْهَدُونَ الزُّورَ» (فرقان/۷۲) استفاده شده است. همچنین فعل «تَزَاوَرُ» در سوره کهف از همین ریشه و به معنای مایل شدن و انحراف است.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی (بهویژه در اشعار حافظ)، تزویر در کنار خرقه، سجاده و تسبیح، نماد دینفروشی و زهد ریایی است. در نمادشناسی مدرن، تزویر با «صورتک و ماسک تئاتر» (دوچهرگی)، «روباه» (مکر) و در فرهنگ عامه با اصطلاح «گربه زاهد» شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل تزویر فارسی
واژه «تزویر» یک اسم مصدر عربیالاصل از ریشه (ز و ر) است که در باب تفعیل ساخته شده است. معنای ریشهای آن انحراف از حق، کجنمایی و آراستن باطل به صورت حق است. این کلمه در زبان فارسی کاربردی گسترده در دو حوزه اخلاقی و حقوقی دارد؛ در حوزه اخلاقی به معنای دورویی، ریاکاری و سالوس بوده و در حوزه حقوقی و قانونی به معنای جعل، تقلب و دستکاری آگاهانه سند به کار میرود.
در فرهنگ و ادبیات غنی فارسی، تزویر همواره به عنوان یک رذیلت اخلاقی نکوهش شده است. شاعرانی چون حافظ و سعدی بارها از این واژه برای رسوا کردن کسانی که دین را ابزار فریب مردم قرار میدهند استفاده کردهاند. در جداول کلمات متقاطع نیز، عبارت «تزویر فارسی» به عنوان یک آرایه و اصطلاح رایج با ۱۰ حرف شناخته میشود که بازتابدهنده معادلها و مفاهیم مترادف آن در زبان فارسی است.