یعنی چه
بوتیرومتر یک وسیله یا لوله آزمایشگاهی مدرج و مخصوص است که در صنایع لبنی برای تعیین و اندازهگیری دقیق درصد چربی موجود در شیر، خامه، پنیر و سایر فرآوردههای دکوری و لبنی به کار میرود. این ابزار معمولاً بر اساس روشهای جداسازی چربی مانند روش ژربر عمل میکند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «بوتیرومِتر» است که از اصطلاحات علمی بینالمللی وارد زبان فارسی شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این کلمه معمولاً در پاسخ به راهنمای «ابزار سنجش چربی شیر» یا «کرهسنج آزمایشگاهی» میآید.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه اختصاصی آن Butyrometer است که در متون علمی و تجاری صنایع غذایی استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی هم از وامواژه بوتیرومتر با املای ترکی و هم از عبارت ترکی به معنی سنجشگر چربی شیر استفاده میشود.
به فارسی
دقیقترین معادلهای فارسی ساختهشده برای این واژه بیگانه، «چربیسنج شیر» و «چربیسنج لبنیات» هستند که کارکرد دقیق دستگاه را نشان میدهند.
نماد چیست
این واژه نماد یا مفهوم اسطورهای و ادبی ندارد؛ اما در بخش صنعتی و آزمایشگاههای غذایی، نماد کنترل کیفیت، استانداردسازی فرآوردههای دکوری و سنجش دقیق میزان خلوص و چربی شیر به شمار میرود.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه بوتیرومتر (Butyrometer) از نظر ریشهشناسی یک کلمه بینالمللی علمی است. بخش اول آن از واژه لاتین Butyrum (یا Boutyron در یونانی) به معنای «کره» گرفته شده و بخش دوم آن Meter از ریشه یونانی به معنای «ابزار اندازهگیری» است؛ بنابراین معنای لغوی و ترکیبی آن «کرهسنج» یا سنجشگر چربی لبنیات است.
جمعبندی و توضیح کامل بوتیرومتر
بوتیرومتر یکی از ابزارهای حیاتی و کاربردی در آزمایشگاههای صنایع غذایی و کارخانجات تولید فرآوردههای لبنی است. این لوله شیشهای و مدرج به مهندسان کنترل کیفیت کمک میکند تا با روشهای استاندارد شیمیایی مانند روش ژربر، میزان دقیق چربی موجود در شیر و خامه را استخراج و اندازهگیری کنند.
از نظر ریشهشناسی، این واژه کاملاً ریشه در زبانهای اروپایی (لاتین و یونانی) دارد و به معنای لغوی «کرهسنج» است. به دلیل ماهیت تخصصی و آزمایشگاهی، متضاد خاصی برای آن تعریف نشده و در زبان فارسی عمدتاً با نام چربیسنج شیر یا همان نام بینالمللی خود شناخته میشود.