یعنی چه
در اصطلاح فلسفی و کلامی، حادث به موجودی گفته میشود که هستیاش مسبوق به نیستی است؛ یعنی ابتدا نبوده و سپس به وجود آمده است و به علت نیاز دارد. قدیم موجودی است که نیستی بر هستی او تقدم ندارد، همیشه بوده، آغاز زمانی ندارد و ذاتاً بینیاز است.
تلفظ
این ترکیب واژگانی به صورت حادِث (با کسر دال) و قَدیم (با فتح قاف) تلفظ میشود.
در جدول
این اصطلاح دوقلو در جدولهای شرح در متن و کلمات متقاطع در مجموع دارای ۹ حرف است.
به انگلیسی
برای واژه حادث از معادلهای Contingent (وابسته/ممکن) یا Created (مخلوق) و برای قدیم از Eternal یا Pre-eternal (ازلی) استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح اصالتاً عربی است و در متون کلامی و فلسفی جهان اسلام عیناً به همین صورت به کار میرود.
نماد چیست
در سنتهای فلسفی و عرفانی، قدیم مظهر و نماد ذات حقتعالی (واجبالوجود) است که هیچ آغازی ندارد. در مقابل، حادث نماد جهان ماده، مخلوقات، پدیدههای زوالپذیر و ماسویالله است که همگی نوپدید و وابسته به علت هستند.
جمعبندی و توضیح کامل حادث و قدیم
اصطلاح «حادث و قدیم» یکی از کلیدیترین مباحث در فلسفه و کلام اسلامی را تشکیل میدهد که به بررسی پیشینه و چگونگی وجود موجودات میپردازد. در این دیدگاه، تمام اجزای جهان مادی که سابقه عدم دارند و زمان بر آنها میگذرد، «حادث» یا نوپدید به شمار میروند؛ چرا که پیش از به وجود آمدن، نبودهاند. در نقطه مقابل، ذات پروردگار به عنوان واجبالوجود، «قدیم» نامیده میشود، به این معنا که هستی او بیآغاز، ازلی و همیشگی است.
این دو مفهوم در تاریخ اندیشه اسلامی منشأ بحثها و جنجالهای بزرگی از جمله مسئله «خلق قرآن» بودهاند؛ جایی که معتزله قرآن را حادث و پدیدآمده میدانستند و اشاعره به قدیم بودن آن اعتقاد داشتند. در مجموع، درک تقابل حدوث و قدم برای فهم رابطه میان خالق بینیاز و مخلوقات نیازمند، اهمیت بنیادینی دارد.