یعنی چه
زهر خورده در زبان فارسی به دو معنی عمده به کار میرود؛ نخست به انسان یا موجود زندهای اشاره دارد که به او سم خورانده شده یا ندانسته زهر نوشیده و مسموم شده است. دوم در ادبیات کهن به سلاحهای برنده مانند دشنه، تیر یا خنجری اطلاق میشود که لبه آن را برای کارایی بیشتر و کشندهتر شدن به سم آلوده کرده باشند.
تلفظ
این ترکیب وصفی به صورت [زَهرْ خورْ دِه] تلفظ میشود که از دو واژه مستقل «زهر» و «خورده» تشکیل شده است.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول با هشت حرف «زهر خورده» است و کلمات مسموم یا زهرآلود نیز به عنوان گزینههای جایگزین کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای موجود مسموم از واژه Poisoned و برای توصیف آسیبدیده از نیش یا سم جانوران از Venom-struck یا Toxin-exposed استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی رایجترین و دقیقترین معادل برای این واژه کلمه «مسموم» است. در متون قدیمیتر عبارت «مأکول السم» نیز به معنای زهرخورده به چشم میخورد.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات فارسی، زهر خورده نمادی از مظلومیت و خیانتدیدگی است که این مفهوم تا حد زیادی به شهادت ائمه اطهار از طریق خوراندن سم گره خورده است. همچنین در متون حماسی و اساطیری، تعبیراتی مانند «دشنه زهرخورده» نماد کینه عمیق، دشمنی پنهان و نفوذ شر به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل زهر خورده
واژه «زهر خورده» یک صفت مفعولی مرکب و اصیل در زبان فارسی است که از ترکیب دو واژه کهن «زهر» (با ریشه پهلوی zahr) و «خورده» (از فعل خوردن) ساخته شده است. این اصطلاح در دو قلمرو معنایی متمایز کاربرد دارد؛ در تعابیر انسانی به فرد مسمومی اشاره دارد که عامدانه یا سهواً سم به بدن او وارد شده و در تعابیر نظامی و حماسیِ کهن، وصفکننده تسلیحات جنگی آغشته به زهر است تا کارکردی مرگبارتر پیدا کنند.
این عبارت اگرچه در متن قرآن کریم به طور مستقیم نیامده است، اما در ادبیات منظوم و منثور پارسی نظیر شاهنامه و گرشاسبنامه کاربرد فراوانی داشته و جلوهای از مفاهیم کنایی چون خیانت پنهانی، کینه توأم با بیرحمی و مرگ تدریجی را بازتاب میدهد.