یعنی چه
در اصطلاح قرآنی و متون دینی، این ترکیب به معنای لزوم، وجوب یا اثر و نتیجهٔ فروتنی قلبی، آرامش خاطر و تسلیم محض بودن در برابر پروردگار است. این حالت نشاندهنده نرم شدن دل در برابر حق و تسلیم مطلق شدن است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ عربی «حُکم» و «اِخبات» تشکیل شده است که با کسرۀ اضافه به یکدیگر متصل میشوند.
در جدول
در مسابقات و جدول کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً خود واژهٔ «حکم اخبات» با ۸ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای انتقال مفهوم این واژه از اصطلاحاتی که بیانگر فروتنی عمیق قلبی و تسلیم معنوی در برابر خداوند هستند استفاده میشود.
به عربی
ریشه این اصطلاح کاملاً عربی است و در زبان مبدأ به همان صورت الإخبات یا ترکیبهای مرتبط با خضوع و تسلیم شناخته میشود.
به فارسی
معادل فارسی دقیق این ترکیب مفهومی، «فرمان خشوع» یا «حالت طمأنینه، آرامش قلبی و فروتنی بیادعای انسان در پیشگاه پروردگار» است؛ حالتی که قلب انسان را از سرکشی و تکبر پاک میسازد.
در قرآن
واژه اخبات به صورت مصدر در قرآن نیامده اما مشتقات آن مانند «أَخْبَتُوا إِلَىٰ رَبِّهِمْ» (سوره هود آیه ۲۳) و «وَبَشِّرِ الْمُخْبِتِينَ» (سوره حج آیه ۳۴) به کار رفته که به معنای مژده دادن به فروتنان و تسلیمشدگان در برابر خداوند است.
جمعبندی و توضیح کامل حکم اخبات
ترکیب «حکم اخبات» گرچه به عنوان یک اصطلاح فقهی مستقل و رایج در متون کلاسیک ثبت نشده است، اما از ترکیب دو واژهٔ «حکم» و «اخبات» پدید آمده و بیانگر یک مفهوم عمیق اخلاقی و عرفانی در دین اسلام است. ریشهٔ لغوی اخبات از «خَبْت» به معنای زمین هموار و مطمئن میآید که در اصطلاح استعارهای است از دلی که پس از پشت سر گذاشتن شک، طغیان و اضطراب، به آرامش، طمأنینه و تسلیم محض در برابر پروردگار رسیده است.
این واژه در قرآن کریم در قالب مشتقاتی چون «مخبتین» مورد ستایش قرار گرفته و نماد مؤمنانی است که دلهایشان در برابر حق نرم و متواضع است. متضادهای اصلی این حالتِ پسندیده، تکبر، استکبار، قساوت قلب و سرکشی است؛ بنابراین حکم اخبات را میتوان لزوم رویآوردن به خشوع قلبی و دوری از خودخواهی در مسیر بندگی دانست.