یعنی چه
سماتا واژهای غیربومی در زبان فارسی است که ریشه در زبانهای سانسکریت و اردو دارد. در ریشه سانسکریت به معنای برابری، مساوات، توازن، عدالت و آرامش یا تعادل ذهنی (equanimity) است. همچنین در برخی گویشهای زبان اردو به معنای زنی که نقش یا جانشین مادر را دارد (مانند خویشاوند مادری در نقش مادر) به کار میرود. این کلمه در زبان فارسی اصیل و کلاسیک جایگاه یا معنای مستقلی ندارد.
تلفظ
این واژه بسته به ریشه و کاربرد آن به صورت سَمَتا (samatā) با فتح سین و میم، یا سَماتا (samātā) تلفظ میشود.
در جدول
در مسابقات جدول و سرگرمی، پاسخ این مدخل خودِ واژه «سماتا» است که دقیقاً از ۵ حرف تشکیل شده است.
به انگلیسی
در ترجمه انگلیسی با توجه به بستر متن فلسفی یا لغوی، از واژههایی نظیر Equality یا Equanimity استفاده میشود.
به فارسی
برگردانهای دقیق فارسی این واژه بر اساس ریشه سانسکریت آن شامل مواردی چون برابری، مساوات، عدالت، توازن، تعادل و انصاف است.
نماد چیست
در دیدگاههای فلسفی و عرفانی هندی، این واژه نماد ترازو، عدالت، بیطرفی کامل، تعادل درونی و هماهنگی میان نیروهای متضاد در جهان و ذهن انسان است.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه خارجی Samatā از ریشه سانسکریت sama به معنی برابر یا همسان و پسوند اسمساز tā تشکیل شده است که مفهوم «حالتِ برابر بودن» را افاده میکند. این کلمه یک وامواژه فلسفی-هندی محسوب میشود و در زبان فارسی معیار یا در قرآن کریم کاربرد مستقیم و بومی ندارد؛ اگرچه مفاهیمی چون عدل و قسط در قرآن با معنای آن همخوانی دارند.
جمعبندی و توضیح کامل سماتا
واژه «سماتا» در زبان فارسی فصیح، کلاسیک و فرهنگهای معتبری مانند دهخدا، معین و عمید دارای ریشه بومی و معنای مستقل نیست. بررسیها نشان میدهد که این کلمه یک وامواژه غیربومی است که عمدتاً دو خاستگاه متفاوت دارد؛ نخست ریشه سانسکریت که به مفاهیم عمیق فلسفی و اخلاقی نظیر برابری، مساوات، تعادل ذهنی، عدالت و توازن اشاره دارد و در قالب نمادهایی مثل ترازو تجلی مییابد.
دوم خاستگاه آن در زبان اردو و برخی گویشهای محلی است که معنایی کاملاً متمایز داشته و به مفهوم زنِ جانشین مادر یا خویشاوندی که نقش مادرانه ایفا میکند اشاره دارد. این کلمه در قرآن کریم نیامده است، هرچند از نظر ظاهری ممکن است با کلماتی مثل سموات اشتباه شود. در مسابقات جدول نیز به عنوان یک کلمه ۵ حرفی شناخته میشود.