اضلال الهی یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل اضلال الهی

اصطلاح کلامی و قرآنی «اضلال الهی» برخلاف ظاهر ابتدایی‌اش، به معنای این نیست که خداوند بدون دلیل و از روی اجبار کسی را بدبخت و گمراه کند؛ چرا که این کار با عدالت پروردگار در تضاد است. در واقع، این مفهوم اشاره به «اضلال کیفری» دارد؛ یعنی زمانی که یک انسان با لجاجت، کفر و اصرار بر گناه، آگاهانه از مسیر حق رویگردان می‌شود، خداوند نیز به عنوان مجازات، توفیق و فیض هدایت خود را از او سلب کرده و او را به حال خودش رها می‌کند تا در گمراهیِ انتخابی خود غوطه‌ور شود.

در متون تفسیری، این حالت را با تعابیری همچون ختم (مُهر زدن بر دل)، طبع و خذلان نیز توصیف کرده‌اند که نشان‌دهنده محرومیت از بینش حقیقت‌بین به دلیل عملکرد خودِ انسان است. بنابراین، ریشه و علت اصلی اضلال الهی، سوءاختیار و رفتار خودِ بنده است و انتساب آن به خدا، به عنوان یک سنت کیفری و نظام پاداش و جزا تبیین می‌شود.