یعنی چه
عبارت «پیاله لبالب» یک ترکیب وصفی و تصویری در زبان فارسی است که به ظرف، جام یا ساغری اشاره دارد که تا بالاترین حد ممکن و همسطح لبه از مایعی (معمولاً نوشیدنی یا شراب) پر شده باشد، به طوری که در آستانهٔ سرریز شدن قرار گیرد. این ترکیب در متون کلاسیک کنایه از سرمستی کامل، اشباع روحی و بهرهمندی بینقص است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «پیاله» (با کسرهٔ اضافه در انتهای آن) و «لبالب» تشکیل شده است و به صورت piyāle-ye labālab تلفظ میشود.
در جدول
در کلمات متقاطع، پاسخ عبارت «پیاله لبالب» دقیقاً یک عبارت ۱۰ حرفی است. از طراحان جدول ممکن است معادلهای دگرگرایانهای چون جام لبریز یا ساغر مالامال را نیز مد نظر قرار دهند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم ظرفی که تا لبه پر یا سرریز شده است، از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به فارسی
معادلها و جایگزینهای روان فارسی این ترکیب شامل واژگانی چون جام لبریز، ساغر مالامال، قدح پر و پیمانه سرشار است. واژهٔ «پیاله» ریشه در فارسی میانه (piyālag) دارد و «لبالب» نیز از ترکیب ساختاری (لب + ا + لب) به معنی مماس شدن مایع با لبه ظرف پدید آمده است.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و شعر کلاسیک فارسی، «پیاله لبالب» مجاز و نمادی از تجلی کامل انوار الهی، فیض اتم پروردگار، و قلب عارفِ لبریز از عشق و معرفت است که دیگر گنجایش هیچ تمنای دنیوی و مادی دیگری را ندارد. همچنین این عبارت معادل مفهومی آیه ۳۴ سوره نبأ «وَكَأْسًا دِهَاقًا» به معنی پیالههای لبالب و پیاپی در وصف نعمتهای بهشتی است.
جمعبندی و توضیح کامل پیاله لبالب
عبارت «پیاله لبالب» یک ترکیب کنایی و بسیار زیباشناختی در زبان و ادبیات فارسی است که تصویری عینی از جامی کاملاً پر و در آستانه سرریز شدن را به نمایش میگذارد. واژه پیاله با ریشهای کهن در زبانهای ایرانی در کنار لبالب که بر مماس شدن نوشیدنی با مرز ظرف دلالت دارد، ساختاری استوار برای بیان مفاهیم والای ادبی ساخته است.
این اصطلاح افزون بر کاربرد توصیفی خود، وجههای عمیقاً نمادین و عرفانی دارد؛ به گونهای که در شعر شاعران بزرگ کنایه از استغنای روحی، مستی عاشقانه و لبریز شدن قلب سالک از معرفت الهی است. جالب توجه است که این تصویرسازی، برگردان دقیقی از مفهوم قرآنی «کأساً دهاقاً» در توصیف پاداشها و نعمتهای سرشار بهشتی به شمار میرود.