یعنی چه
چله شو در گویش طبری (مازندرانی) ترکیب دو واژه «چله» (دوره چهلروزه آغاز زمستان) و «شُو» (به معنی شب) است. این واژه به آیین باستانی، ملی و محلی جشن شب یلدا در میان مردم شمال ایران اشاره دارد که در آن زایش خورشید و غلبه روشنایی بر تاریکی را با شبنشینی و برپایی سفرههای سنتی جشن میگیرند.
تلفظ
این عبارت از دو بخش «چِلّه» (با تشدید لام و فتحه در پایان) و «شُو» (با واو مجهول یا ضمه کشیده به معنای شب در گویشهای شمالی) تشکیل شده است.
در جدول
در کلمات متقاطع، به عنوان نشانه برای شب یلدا در گویش مردم شمال یا مازندران استفاده میشود.
به انگلیسی
برای معرفی این آیین فرهنگی به انگلیسی از معادلهای مرتبط با جشن یلدا یا شب انقلاب زمستانی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح خاصی برای این آیین بومی وجود ندارد و عموماً از برگردان لیلة یلدا استفاده میکنند.
به فارسی
معادل دقیق این واژه در زبان فارسی معیار، «شب چله» یا «شب یلدا» است که به اولین شب زمستان و بلندترین شب سال اشاره دارد.
در قرآن
عبارت «چله شو» یک اصطلاح بومی، اصیل و آیین ملی ایرانی است و در متن قرآن به آن اشارهای نشده است؛ هرچند مفهوم عدد چهل (اربعین) در متون دینی جایگاه نمادین خود را دارد.
جمعبندی و توضیح کامل چله شو
«چله شو» یکی از زیباترین واژههای گویشی در زبان طبری (مازندرانی) است که مستقیماً به جشن شب یلدا یا همان شب چله اشاره دارد. این واژه از ترکیب «چله» (دوره چهل روزه آغاز زمستان) و «شو» (در گویش شمالی به معنی شب) پدید آمده است و بازتابدهنده فرهنگ غنی مردم شمال ایران در پاسداشت آیینهای باستانی است.
در فرهنگ عامه و نمادشناسی این واژه، چله شو پیامآور صله رحم، همبستگی خانوادگی، و تکریم برکات الهی است. مردم در این شب با چیدن سفرههایی مزین به انار، هندوانه و تنقلات محلی، غلبه روشنایی بر تاریکی و میلاد دوباره خورشید را به شادی مینشینند.
ریشه این اصطلاح به عدد چهل در زبانهای کهن ایرانی بازمیگردد که نمادی از تکامل، بلوغ و دورههای زمانی سنتی در تقویم ایران باستان بوده و امروزه به عنوان یک میراث معنوی ارزشمند شناخته میشود.