یعنی چه
این اصطلاح به معنای آن است که انسان باید قدر لحظهٔ جاری زندگی را بداند و از فرصتهای پیشرو استفاده کند، چرا که زمان زودگذر است و آینده نامعلوم. این مفهوم به ضرورت شاد بودن و غفلت نکردن از زمان حال اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ این عبارت اصطلاحی به صورت فتح دال و سکون میم در «دَم»، و فتح غین، کسر نون و فتح میم در «غَنیمَت» است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «فرصت را ارزشمند دانستن» یا «شعار خیام در زندگی»، عبارت ده حرفی «دم غنیمت است» یا معادلهای نزدیک به آن به کار میرود.
به انگلیسی
معروفترین معادل برای این اصطلاح، عبارت لاتین Carpe Diem و معادل انگلیسی آن Seize the day است که دقیقاً بر مالکیت و استفاده از روز و لحظه تاکید دارد.
به عربی
در زبان عربی از فعل امر «اِغْتَنِم» از ریشه غنم برای توصیه به بهرهبرداری از فرصتها و لحظات عمر استفاده میشود.
به فارسی
معادلها و تعابیر دیگر این اصطلاح در زبان فارسی شامل «فرصت را مغتنم شمردن»، «در زمان حال زیستن» و «کار امروز به فردا نیفکندن» است که همگی بر ارزش وقت تاکید دارند.
جمعبندی و توضیح کامل دم غنیمت است
اصطلاح «دم غنیمت است» که در اصل برآمده از عبارتهای کاملتری چون «دم را غنیمت دان» یا «دم را غنیمت شمار» است، یکی از کلیدیترین مفاهیم فلسفی و ادبی در فرهنگ ایران به شمار میرود. این مفهوم آمیزهای از واژه فارسی «دم» به معنای نفس یا لحظهای کوتاه، و واژه عربی «غنیمت» به معنای سود و بهرهٔ بیرنج است. در ادبیات فارسی، این اصطلاح بیش از هر چیز یادآور اندیشه و جهانبینی حکیم عمر خیام و اشعار حافظ است که انسان را به رهایی از حسرت گذشته و بیم آینده، و در مقابل، خوشباشی و اقدام در لحظهٔ حال دعوت میکنند.
این تفکر منحصر به شرق نیست و در فرهنگ غرب نیز با اصطلاح لاتین «Carpe Diem» شناخته میشود. پیام اصلی این عبارت، یک فرصتطلبی مثبت و سازنده است؛ هشداری است به انسان که به دلیل زودگذر بودن عمر و ناپایداری جهان، زمان حال را که تنها دارایی واقعی اوست، با تسویف و امروز و فردا کردن به هدر ندهد.