یعنی چه
در فقه اسلامی و قوانین حقوقی، به فردی اطلاق میشود که به دلیل ارتکاب جرایم بسیار سنگین، جان و خون او دیگر مورد حمایت قانون نیست. به این معنا که اگر چنین فردی توسط دیگران کشته شود، مجازات قصاص یا پرداخت دیه برای قاتل در نظر گرفته نمیشود. این اصطلاح یک واژه فقهی و کلاسیک است و از ریشه عربی «هدر» به معنای باطل و ضایع شدن گرفته شده است.
تلفظ
این ترکیب واژگانی از دو بخش تشکیل شده و تلفظ صحیح آن به صورت «مَهدورُ الدَّم» است که در آن حرف دال در کلمه دوم دارای تشدید میباشد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماییهایی چون «خونش هدر رفته» یا «کسی که قصاص ندارد»، واژه ۹ حرفی «مهدورالدم» قرار میگیرد.
به انگلیسی
در متون حقوقی و فقهی انگلیسی، برای رساندن این مفهوم از عبارتهایی استفاده میشود که نشاندهنده عدم حمایت قانون از جان فرد یا مصونیت قاتل از مجازات است.
به ترکی
در حقوق مدرن ترکیه معادل مستقیم و رایجی برای این واژه وجود ندارد، اما در متون تاریخی دوران عثمانی و فقهی عیناً به کار میرفته و امروزه با مفاهیمی مثل سلب امنیت جانی توصیف میشود.
نماد چیست
این عبارت واژهای صرفاً حقوقی، فقهی و انتزاعی است و هیچگونه نماد باستانی، سنتی، تصویری یا گرافیکی خاصی در فرهنگ و هنر ندارد. این اصطلاح در حقیقت نشاندهنده یا نماد وضعیتی است که در آن حرمت خون یک انسان به دلیل رفتارهایش از دیدگاه شرع یا قانون برداشته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مهدورالدم
اصطلاح «مهدورالدم» یک ترکیب فقهی و حقوقی عربی است که وارد زبان فارسی شده و از دو جزء «مهدور» (باطل شده) و «الدم» (خون) تشکیل شده است. این اصطلاح به وضعیتی اشاره دارد که در آن یک فرد به دلیل انجام رفتارهای مجرمانه و مشخصی، لایق حمایتهای جانی قانون و شرع به شمار نمیرود. در نتیجه، در صورت کشته شدن او، عامل قتل مشمول مجازاتهایی چون قصاص یا پرداخت دیه نخواهد شد.
نکته مهمی که در بررسیهای واژهشناسی باید به آن توجه داشت این است که خود عبارت «مهدورالدم» در متن صریح قرآن کریم نیامده است، بلکه این مفهوم بعدها در ابواب فقهی و قوانین کیفری اسلام توسعه یافته است. متضاد این کلمه واژههایی نظیر «معصومالدم» یا «محقونالدم» هستند که به محترم بودن جان و خون یک انسان اشاره دارند.
در نظامهای حقوقی مدرن، این مفهوم بسیار محدود، بازتعریف و منوط به رای قطعی دادگاه صالح شده است تا از هرگونه سوءاستفاده شخصی یا هرجومرج در جامعه جلوگیری شود. در بازیهای جدول نیز معمولاً به عنوان یک کلمه ۹ حرفی و در قالب مترادفهایی چون «مباحالدم» مطرح میگردد.