یعنی چه
در لغتنامه دهخدا، ایرسا به دو معنی اصلی به کار رفته است؛ نخست به عنوان ریشه و بیخ گیاه سوسن آسمانگون یا همان زنبق کبود که خواص دارویی دارد و در طب سنتی فراوان از آن یاد شده است. معنی دوم آن بهصورت مجازی، قوس قزح یا همان رنگینکمان است که به دلیل تنوع رنگی گلهای این گیاه (ترکیب زرد، سفید و کبود) به آن تشبیه شده است.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت اِیرسا (Īrsā) تلفظ میشود و ریشه در واژه یونانی ایریس دارد.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، بسته به طراح سوال، پاسخ میتواند خودِ عبارت مدخل یعنی «ایرسا در دهخدا» (۱۲ حرف) باشد یا معادلهای آن نظیر رنگینکمان، قوس قزح و زنبق کلمات کلیدی گرهگشا خواهند بود.
به انگلیسی
واژه ایرسا از نظر معنایی در انگلیسی دو معادل اصلی دارد؛ اگر منظور گل و ریشه آن باشد واژه Iris و اگر منظور معنای مجازی آن باشد واژه Rainbow به کار میرود.
به فارسی
برابرهای اصیل و شناختهشده این واژه در زبان فارسی شامل زنبق کبود، سوسن آسمانگون، اریسا، آلیسا و رنگینکمان هستند که در متون کهن به جای یکدیگر استفاده شدهاند.
نماد چیست
ایرسا در نمادشناسی اساطیری و گیاهان، به دلیل ریشه یونانیاش (الهه ایریس)، نماد پیامآوری الهی، پیوند میان آسمان و زمین، امید، پاکی و زیبایی طبیعی برخاسته از تنوع رنگها به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ایرسا در دهخدا
واژه ایرسا از جمله لغات کهن و ارزشمندی است که در لغتنامه دهخدا و کتابهای طب سنتی قدیم مانند ذخیره خوارزمشاهی و تحفه حکیم مؤمن به وفور به چشم میخورد. این واژه مأخوذ از زبان یونانی و کلمه Iris است که در اصل به الهه رنگینکمان اشاره دارد و پس از ورود به زبان فارسی و تعریب، کاربردی دوگانه یافته است.
در کاربرد اول و حقیقی، ایرسا به بیخ و ریشه سوسن آسمانگون یا همان زنبق کبود دلالت دارد که گلی با ترکیب رنگهای زرد، سفید و کبود است. در کاربرد دوم و مجازی، به دلیل همین شباهت رنگی خیرهکننده، به معنای قوس قزح یا رنگینکمان در ادبیات و متون فارسی به کار رفته است. این واژه در قرآن کریم سابقه کاربرد ندارد و امروزه بیشتر به عنوان یک اسم اصیل و نمادی از پاکی و پیوند زمین و آسمان شناخته میشود.