یعنی چه
این عبارت به علوم و رشتههایی اشاره دارد که تمرکز آنها بر شناخت سبک زندگی، حوادث، تحولات و مدارک مادی به جا مانده از انسانهای گذشته است. اگر این مطالعه روی رویدادها و سندهای مکتوب متمرکز باشد، به آن «علم تاریخ» میگویند و اگر تمرکز بر ابزارها، بناها و اشیای مدفون در خاک باشد، «باستانشناسی» نامیده میشود.
تلفظ
ترکیب اضافی و توصیفی در زبان فارسی که به صورت «عِلمِ مُطالِعِهیِ گُذَشتَگان» خوانده و تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، بسته به تعداد حروف خانهها، پاسخ این عبارت معمولاً واژههای «تاریخ» یا «باستانشناسی» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای جنبههای مختلف این مفهوم از واژگان متفاوتی استفاده میشود؛ هیستوری به بخش رویدادمحور و آرکیالوژی به بخش ساختار و ابزارمحور اشاره دارد.
در قرآن
هرچند واژههای امروزی مانند تاریخ یا باستانشناسی در متن قرآن وجود ندارند، اما مفهوم مطالعه احوال گذشتگان و عبرتآموزی از آنها به شدت تأکید شده است؛ مانند اصطلاح «سُنَن» (قوانین جوامع پیشین) و آیه ۱۳۷ سوره آلعمران که انسانها را به سیر در زمین و نگرش در عاقبت تکذیبکنندگان (مطالعه میدانی آثار گذشتگان) دعوت میکند.
نماد چیست
این مفهوم نماد واحدی ندارد؛ اما برای بخش تاریخ، «کلیو» (الهه تاریخ در اساطیر یونان همراه با طومار) و ساعت شنی به عنوان نماد زمان شناخته میشوند. برای بخش باستانشناسی نیز ابزارهایی مانند قلممو، ذرهبین، کلنگ مخصوص یا تصویر ستونهای کهن و اهرام به عنوان نماد به کار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل علم مطالعه گذشتگان
عبارت «علم مطالعه گذشتگان» یک مفهوم عام و ترکیبی در زبان فارسی است که به طور همزمان دو شاخه علمی و معرفتی بزرگ یعنی «تاریخ» و «باستانشناسی» را در بر میگیرد. این مفهوم به انسان کمک میکند تا با بررسی رخدادها، اندیشهها و همچنین دستسازهها و بناهای به جا مانده از نیاکان خود، مسیر حرکت جوامع بشری را در طول زمان درک کند.
در ساختار واژگانی و کاربردهای تفننی مانند جدول، این عبارت بیشتر راهنمایی برای رسیدن به واژه تاریخ است؛ با این حال، اهمیت آن از نظر فرهنگی و دینی نیز بالا بوده و در متون کهن و قرآن کریم، از سیر در زمین و بررسی سرگذشت پیشینیان به عنوان ابزاری برای خردورزی و عبرتآموزی یاد شده است.