یعنی چه
عبارت «گوژ است» از صفت «گوژ» به همراه فعل ربطی «است» تشکیل شده و برای توصیف حالت خمیدگی، انحنا یا برآمدگی رو به بیرون در اشیاء، بدن انسان (گوژپشت) یا سطوح هندسی (آینهٔ گوژ یا محدّب) به کار میرود.
تلفظ
واژهٔ «گوژ» با واو مجهول یا کشیده (مانند روز) و ژاء ساکن تلفظ میشود و در اتصال به «است»، همزه ساقط شده و به صورت «گوژَست» نیز روان میگردد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمهٔ گوژ به عنوان پاسخ برای راهنماهای «محدّب»، «خمیده» یا «دارای برآمدگی» میآید.
به انگلیسی
بسته به متن، در مباحث فیزیک و هندسه از Convex و برای توصیف فیزیکی اندام از کلماتی مثل Humped یا Hunchback استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای مفاهیم علمی و هندسی واژهٔ محدّب (در مقابل مقعر) و برای توصیف انسان واژهٔ احدب به کار میرود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، برای اشاره به انحنای پشت از Kambur و در ریاضیات و فیزیک برای حالت گوژ از Dışbükey استفاده میکنند.
به فارسی
برگردانها و واژههای هممعنی اصیل فارسی شامل کوژ، کوز، چفته، دوتو و کمانی هستند که همگی دلالت بر غیرمستقیم بودن و انحنا دارند.
جمعبندی و توضیح کامل گوژ است
عبارت «گوژ است» وضعیت یا کیفیتی را توصیف میکند که در آن یک شیء، سطح یا اندام دچار انحنا، خمیدگی یا برآمدگی رو به بیرون شده است. این واژه ریشهای کهن در زبانهای ایرانی و پارسی باستان دارد و صورتهای دیگر آن مانند «کوژ» و «کوز» در ادبیات کلاسیک بسیار رایج بودهاند. امروزه در زبان عامیانه بیشتر از کلمهٔ «قوز» برای اندام و در زبان علمی از «گوژ» یا «محدّب» برای سطوح فیزیکی (مانند عدسی یا آینهٔ گوژ) استفاده میشود.
در ادبیات فارسی، گوژ بودنِ قامت معمولاً نمادی از پیری، رنج روزگار، خستگی یا فرسودگی است؛ برای مثال اصطلاح «سپهر گوژپشت» یا «پیرِ گوژکمان» اشاره به فلک و مکر دنیا دارد که با گذشت زمان خمیده به نظر میرسد. این کلمه با وجود اصالت فارسی، در متن قرآن وجود ندارد اما معادلهای عربی آن مفاهیم مشابهی را منتقل میکنند.