یعنی چه
غازه و گلگونه در لغتنامههای کهن به معنی سرخاب، گلغونه یا همان رژگونه امروزی است؛ پودر یا پنبهای سرخرنگ که زنان در قدیم برای بخشیدن طراوت، شادابی و رنگ سرخ به گونههای خود میمالیدند تا زیباتر جلوه کنند.
تلفظ
واژه غازه به کسر حرف زاء (ghāzeh) و واژه گلگونه با ضمه گاف و گاف دوم (gol-gūneh) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «سرخاب یا رژگونه قدیمی» میتوان از واژههای غازه، گلگونه یا ترکیب ۱۱ حرفی غازه و گلگونه استفاده کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این نوع ماده آرایشی از واژههای Rouge (به معنی سرخاب سنتی) و Blush یا Blusher (به معنی رژگونه امروزی) استفاده میشود.
در قرآن
کلمات غازه و گلگونه کاملاً فارسی هستند و در متن قرآن کریم وجود ندارند. در قرآن برای اشاره به مفهوم آرایش و زیبایی از واژگانی چون «زینة» یا «حلیة» استفاده شده است.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی، غازه و گلگونه نماد آرایش ظاهری، تصنع و گاهی جلوهگری بیبنیاد است (مانند غازه مالیدن بر رخ زرد). با این حال، در ادبیات عرفانی گاهی به عنوان استعاره و نمادی از جلوه و تجلی صفات جمال الهی بر چهره جهان هستی به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل غازه و گلگونه
غازه و گلگونه از اصطلاحات اصیل و کهن در فرهنگ آرایش سنتی ایرانی هستند که به طور مستقیم به سرخاب اشاره دارند. این مواد کهن که ترکیبی از پودرها یا پنبههای رنگی آغشته به مواد طبیعی سرخرنگ بودند، نقشی معادل رژگونههای امروزی را در آرایش زنان ایفا میکردند. واژه گلگونه ساختاری کاملاً شفاف دارد و از ترکیب «گل + گونه» به معنی رخساری همچون گل ساخته شده، در حالی که غازه واژهای کهنتر و ادبیتر است.
در شعر و ادبیات فارسی، به ویژه در آثار شاعرانی چون مولوی و سعدی، این دو واژه کاربرد فراوانی داشتهاند. آنها گاه برای به تصویر کشیدن زیبایی تصنعی در مقابل زیبایی طبیعی و خدادادی به کار رفتهاند و گاه در مفاهیم عرفانی، استعارهای از شادابی معنوی و تجلی زیباییهای الهی بودهاند که به رخسار جهان رنگ و بوی حقیقت میبخشند.